نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی

چکیده

بررسی های آوایی زبان عربی در نیمه­ی قرن دوم هجری همراه با تالیف کتاب «العین» به دست خلیل بن احمد تبیین گردید. مقاله­ی حاضر، پژوهشی است در حوزه­ی توصیف واج های عربی و اندام های صوتی بر اساس اندیشه های آواشناختی خلیل بن احمد و با تاکید بر این نکته که این ادیب برجسته­ی نحوی به مثابه­ی بنیان گذار دانش آواشناسی زبان عربی به طرح مباحثی پرداخته که تجوید پژوهان در قرون پسین، همگی تحت تاثیر اندیشه های وی بوده و با استمداد از دیدگاه های او به آواشناسی توصیفی پرداخته اند. نتیجه اینکه دانش تجوید قرآن در بستر زبان شناسی عربی تکوّن یافته است.

کلیدواژه‌ها

ابراهیم، انیس.(1971م). « الاصوات اللغویه»، مطبعه الانکا المصریه، القاهره.

2- ابن الجزری، شمس الدین المحمد. (1402). « غایه النهایه»، بیروت: دارالکتب العربیه.

3- ابن جنی، ابو الفتح عثمان. (1374ه.ق). «سرصناعه الاعراب، تحقیق مصطفی السقا و جماعه»، مطبعه مصطفی البابی الحلبی، القاهره: مصر.

4- ابن سینا، ابو علی. (1323 ه. ق). «مخارج الحروف»، ترجمه ی: پرویز ناتل خانلری، تهران.

5- ابن منظور، محمد بن مکرم.(1404ه.ق). «لسان العرب»، بیروت: دارصادر.

6- برگشتراسر. (1402ه.ق). «التطور النحوی للغه العربیه»، به تحقیق: دکتر رمضان عبد التواب، القاهره:مکتبه الخانجی.

7- بشر، کمال محمد. (1973 ه.ق).«علم اللغه العام»،  القاهره: دارالمعارف بمصر.

8- بینا. (1988م). «التفکیر الصوتی عند الخلیل»، اسکندریه.

9- جوهری، اسماعیل بن حماد. (1376ه.ق). «الصحاح تاج اللغه»، تحقیق: احمد عبد الغفور عطار،  القاهره: دارالکتاب.

10- خلیل بن احمد، ابی عبد الرحمان (1980م). «العین»، تحقیق: دکتر مهدی المخزومی،  بغداد: دار الرشید.

11- زبیدی، سید محمد مرتضی .(1965م). « تاج العروس»، تحقیق: عبد القادر احمد و جماعه، کویت.

12- السعران، محمود. (1962م). «علم اللغه»، القاهره: دار المعارف بمصر.

13- سیبویه، عمروبن عثمان. (1326ه.ق). «الکتاب»،  القاهره: مصر، طبعه بولاق.

14- سیوطی، جلال الدین. (1363 ه.ش). « الاتقان فی علوم القرآن»، تهران: منشورات رضی.

15- ------------ .(بی تا). «المزهر»، تحقیق: احمد جاد المولی،  قاهره: مطبعه عیسی البابی الحلبی.

16- فضلی، عبد الهادی. (1405). «تاریخ قرائات قرآن کریم»، ترجمه: سید محمد باقر حجتی، انتشارات اسوه.

17- کانینو، جان. (1966م). «دروس فی علم الاصوات»، تعریب صالح القرماوی، تونس.

18- المخزومی، مهدی. (1406ه.ق). «عبقری من البصره»، بیروت: دار الرائد العربی.

19- ملا علی القاری، علی بن سلطان. (1427ه.ق) ، «المنح الفکریه»، تحقیق: اسامه عطایا، دمشق: نشر دار الغوثانی للدراسات القرآنیه.

20- نصر، محمد مکی.(1349ه.ق). «نهایه القول المفید فی علم التجوید»، تصحیح: محمد علی الضباع، قاهره: مطبعه مصطفی البابی الحلبی.

21- L ,Bloom Field, Language, London,1933