نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو

2 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد ‏

10.30479/lm.2021.15110.3214

چکیده

مکان، خاستگاهی اجتماعی و بستری برای سازۀ فرهنگ و کنش متقابل افراد قلمداد می‌شود و مطابق ‏با نگرش و ایدئولوژی حاکم بر جامعه، ویژگی‌های فرهنگی و کارکردهای متعددی در کالبد آن تجلی ‏می‌یابد. در سال‌های اخیر، تکاپوی زنان عرب برای احراز هویت مستقل در جامعه سنتی، موضوع ‏اصلی رمان‌های نویسندگان زن در این جوامع را به‌خود اختصاص داده است. مکان در این آثار، در ‏گسترۀ گفتمانی شخصیت‌های زن، کارکردی هویتی و احساسی پیدا می‌کند. میرال الطحاوی رمان‌نویس ‏فمینیست مصری یکی از نویسندگانی است که در آثارش توجه ویژه‌ای به مکان در راستای بازنمایی ‏هویت زن عرب و اوضاع نامناسب او در سایۀ گفتمان سلطه دارد. این پژوهش برآن است که به روش ‏توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر سه رمان بروکلین‌هایتس، الباذنجانة الزرقاء و الخباء به بررسی مقولۀ ‏مکان به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری شخصیت زن، بپردازد. تلاش قهرمان زن برای عبور از حصارها ‏و تجربه مکان‌های مختلف، کراهتش از زندان تن و تن معیوب در سه رمان مذکور نشان می‌دهد که ‏نویسنده از مکان برای بازنمایی رنج و اندوه زن عرب استفاده کرده است. در این آثار، مکان‌های ‏محدود و بسته، بیش از هر چیز بر محدودسازی زن عرب اشاره دارند و این محدودیت آن‌چنان ‏نهادینه گشته که شخصیت زن حتی در مکان‌های باز نیز خود را در زندان دیگری به نام زندان تن ‏تصور می‌کند؛ از آن روی که اندام جسمی خود را نمی‌پسندد و ذات و تن دو مقوله رویاروی هم قرار ‏می‌گیرد.‏

کلیدواژه‌ها