نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

2 کارشناس ارشد مترجمی زبان عربی دانشگاه رازی

10.30479/lm.2021.15008.3199

چکیده

تحلیل گفتمان انتقادی یکی از رویکردهای مطالعات زبان‌شناختی نوین است. گفتمان‌کاویِ انتقادی مبتنی بر سازه‌گرایى اجتماعى است و به تجزیه و تحلیل ساختارها و معناهایی می‌پردازد که بار ایدئولوژیکی دارند. تئون ون‌دایک زبان‌شناس هلندی (1943)، رویکرد شناختی - اجتماعی را در بستر تحلیل گفتمان انتقادی مورد بررسی قرار داده و به برقراری ارتباط بین ساختارهای متنی، شناختی و اجتماعی می‌پردازد. ایدئولوژی در الگوی گفتمان انتقادی ون‌دایک نقشی بنیادی داشته و طرح‌واره‌هایی از روابط موجود بین ایدئولوژی، جامعه، شناخت و گفتمان را می‌آفریند و این تعامل اجتماعی به شکل متن و یا گفتمان متبلور می‌شود. طاهر وطار، رمان‌نویس برجسته الجزایری (1936) با نگارش رمان «اللاز» به بررسی جریانات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی الجزایر پرداخته و جامعه استعمارزده الجزایر را به تصویر کشیده است. در این پژوهش سعی شده است با روش توصیفی - تحلیلی ابتدا نگاهی گذرا به رمان «اللاز» و چارچوب نظری تحلیل گفتمان انتقادی و در ادامه به بررسی گفتمان این رمان با تکیه بر متد گفتمان‌کاویِ انتقادی ون‌دایک پرداخته شود. رویکرد گفتمان‌کاویِ انتقادی خاص‌ترین ابزار زبانی برای بیان داستان «اللاز» است.

کلیدواژه‌ها