نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ التحصیل کارشناس ارشد

2 دانشیار دانشگاه زابل

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی/ دانشگاه زابل

10.30479/lm.2021.14726.3168

چکیده

امروزه ارتباط عمیق متن ادبی با دیگر متون، زمینۀ مناسبی را برای پیگیری مطالعات میان‌متنی فراهم کرده‌است. ژرار ژنت با ارائة نظریة ترامتنیت بر این باور است که برخی از متون، با بهره‌گیری آگاهانه از مضمون و سبک متون پیشین ، شبکۀ پیچیدة روابط ترامتنی را به وجود می‌آورد. اثر "عذابات‌ المتنبی فی صحبة کمال أبودیب" از کمال ابودیب به‌علت خلق عوالم خیال‌پردازانة رخدادهای غیرواقعی با رخدادهای واقعی زندگی متنبی، نمونه‌ای درخورتوجه از متونی است که از بطن آثار پیشین، زاده شده‌است. در پژوهش حاضر تلاش بر آن است با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی، روابط ترامتنی متن حاضر با متون متعدد پیشین بررسی شود. نتایج نشان می‌دهد که بیشترین بسامد روابط ترامتنی این اثر به رابطة بیش‌متنی و پیرامتنی اختصاص دارد. بر این اساس ابودیب با دستمایه‌ قراردادن حوادث زندگی متنبی و خلجانات درونی او، مخاطب را به دانش پیش‌زمینه‌ای گسترده‌ای فرامی‌خواند که با تغییر حجم و محتوای متون پیشین و کوتاه و بلندکردن دامنة زمانی آن‌ها (بیش‌متنیت) و با پیوند آستانه‌های اثر با تصاویر، نقاشی و اشکال هندسی خیال‌پردازانه (پیرامتنیت) قصد متزلزل‌ساختن شخصیت‌ها و رخدادهای تثبیت‌شدة تاریخی دوران متنبی را دارد.

کلیدواژه‌ها