نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه زابل

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل

چکیده

نحوۀ به­کارگیری عنصر زمان در برخی از داستان­های مدرن، داستان را به فرآیندی دیریاب برای دریافت­کننده تبدیل می­کند. امروزه نظم حاکم در داستان­های سنتی، جای خود را به آشفتگی در داستان­های مدرن می­دهد؛ چراکه برخی داستان­پردازان با وارد ساختن خاطرات، رؤیاها و کابوس­های انسان در جوامع مدرن به عنوان تکنیکی جدید، باعث می­شوند که مرزهای زمان، دچار فروپاشی شود و بالطبع، سرعت­ سیر داستان و تکرار برخی رویدادها نیز دستخوش تغییر شود. ژرار ژنت، برای تسهیل در این زمینه، سه جنبۀ مهم دلالت مقولة زمان؛ یعنی ترتیب، سرعت و تکرار را در قالب نظریۀ مشهور «نظم، تداوم و بسامد» مطرح کرده است که از آن به عنوان جامع­ترین نظریه در باب تحلیل عنصر زمان در روایت یاد می­شود. جستار حاضر، نحوۀ استفاده از این عنصر را در داستان­های کوتاه «نخلۀ علی الجدول» نوشتۀ الطیب صالح؛ رمان­نویس نامدار سودانی و «عشق روی پیاده­رو» اثر مصطفی مستور نویسندة ایرانی بر مبنای آرای ژنت، مطالعه می­کند. دو داستان­پرداز، در به­کارگیری بازی­های زمانی در پردازش داستان کوتاه، همسو هستند. نتایج تحقیق، نشان می­دهد که ترتیب رویدادها در دو داستان از سوی دو نویسنده، دچار آشفتگی­شده تا با آشفتگی روحی انسان در جوامع مدرن، همخوانی داشته باشد. از میان تکنیک­های کاهش و افزایش سرعت روایت، دو نویسنده، بیشتر از درنگ توصیفی استفاده کرده، باعث شکاف­های طولانی و تعلیق در داستان­ها شده­اند­ و با تکنیک روایت چندباره یا مکرر به برجستگی رخدادهای مهم پرداخته­اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

 A Comparative Study of the Narrative Function in Two Short Stories by Tayeb Salih and Mostafa Mastoor: Genette’s Theories

نویسندگان [English]

  • Ali Akbar Ahmadi Chenari 1
  • Mojtaba Behroozi 1
  • Parisa Ahmadi 2

1 .

2

چکیده [English]

The way the element of time is used in some modern stories, has turned them into a far-fetched process for the recipient. Today the dominant chronology in classical stories are substituted by chaos in modern stories. Some of the fiction writers have used memories, dreams, human nightmares, as new kind of techniques which destroys the boundaries of time. This in turn, alters the pace of the stories and the repetition of some of the events. Gérard Genette, a French famous critic, has suggested three important sides of time, order, speed, and iteration, as the famous theory of order, duration, and frequency. It is considered as the most comprehensive theory in the area of analyzing time in narrative. This paper aims to shed light on the way this element has been employed in the short story of “A Handful of Dates” by Tayeb Salih, a famous Sudanese novelist; and “Love on the Pavement” by Mostafa Mastoor, an Iranian novelist based on Genette’ narrative theories. Both writers are similar in terms of applying the games of narrative. The findings show the order of events narrated is chaotic to signify the chaos in human’s spirit in a modern society. Among the techniques of pace-increasing and pace-decreasing factors, both the writers use descriptive pause which causes longer fractions and suspense in the story; and though repetitive narrative, they highlight the events.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Narrative time
  • Genette
  • Short story
  • Tayeb Salih
  • Mostafa Mastoor
 برتنس، هانس. (۱۳۸۳). مبانی نظریه ادبی؛ ترجمة محمدرضا ابوالقاسمی، تهران: نشر ماهی.
- پاینده، حسین. (1389). داستان کوتاه در ایران (داستان‌های مدرن)؛ تهران: انتشارات نیلوفر.
- تولان، مایکل .( 1383).درآمدی نقادانه - زبانشناختی بر روایت؛ ترجمة ابوالفضل حری، چاپ اوّل، تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
- حاجتی، سمیه و احمد رضی. (۱۳۹۱). «کارکرد کنش­های ارتباطی برون­زمانی در داستان­های مصطفی مستور»؛ فصلنامۀ کاوش­نامه، سال سیزدهم، شمارۀ ۲۵، صص165-196.
- چتمن، سیمور. (1390). داستان و گفتمان(ساختار روایی در داستان و فیلم)؛ ترجمۀ راضیه سادات میر خندان، تهران: انتشارات مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
- ریمون کنان، شلومیت. (1387). روایت داستانی: بوطیقای معاصر؛ ترجمۀ ابوالفضل حرّی، تهران: انتشارات نیلوفر.
- صالح، الطیب. (۱۳۹۱). فصل مهاجرت به شمال؛ ترجمۀ مهدی غبرایی، تهران: نشر پوینده.
- قاسمی پور، قدرت. (1387). «زمان و روایت»، فصلنامة نقد ادبی، سال اول، شمارۀ دوم، صص 122-143.
- کالر، جاناتان. (۱۳۹۰). در جستجوی نشانه­ها؛ ترجمة لیلا صادقی و تینا امراللهی، تهران: نشر علم.
- لاج، دیوید. (۱۳۹۱). هنر داستان­نویسی؛ ترجمة رضا رضایی، تهران: نشر نی.
-  مستور، مصطفی. (۱۳۹۰)، عشق روی پیاده­رو؛ تهران: چشمه.
- میرعابدینی، حسن. (1386). فرهنگ داستان­نویسان ایران؛ تهران: چشمه.
ب) منابع عربی
- بحراوی، حسن. (۱۹۹۰م). بنیه الشکل الروائی (الفضاء، الزمن، الشخصیه)؛ بیروت: منشورات المرکز الثقافی العربی.
- جینت، جیرار. (۱۹۹۷م). خطاب الحکایه؛ بحث فی المنهج، ترجمة محمد معتصم، عبدالجلیل الأزدی، عمر حلی، القاهره: المجلس الأعلی للثقافه.
- زیتونی، لطیف. (۲۰۰۲م). معجم مصطلحات نقد الروایه؛ بیروت: دار النهار للنشر.
- صالح، الطیب. (۲۰۱۰م). الأعمال الکامله؛ بیروت: دارالعوده.
- عزام، محمد. (۲۰۰۵) شعریه الخطاب السردی، دمشق: اتحاد کتاب العرب.
- قاسم، سیزا. (۱۹۸۴م). بناء الروایه؛ دراسه مقارنه لثلاثیه نجیب محفوظ، قاهره: منشورات الهیئه العامه المصریه.
- قصراوی، مها حسن. (2004م). الزمن فی الروایة العربیة؛ الطبعة الاولی، بیروت: الموسسۀ العربیة للدراسات و النشر.
- لحمدانی، حمید. (۱۹۹۱م). بنیه النص السردی  من منظور النقد الأدبی؛ بیروت: المرکز الثقافی العربی.