نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سارا حسنی نفطه ¹
• یخیی معروف ²

¹ مدرس حق التدریس در دانشگاه رازی

² استاد دانشگاه رازی

چکیده

ادبیات معاصر جنگ، به‌ویژه در خاورمیانه، اغلب با روایت‌های سنگین و تراژیک شناخته می‌شود؛ اما حضور کودک در این روایت‌ها لایه‌ای تازه از معنا و نقد اجتماعی به متن می‌افزاید. در این میان طنز سیاه، با خنده‌ای تلخ، تصویری از رنج، اضطراب و پوچی ناشی از تجربه جنگ و پیامدهای آن ارائه می‌دهد. این مقاله به شیوه‌ی توصیفی تحلیلی و با تمرکز ویژه بر تأثیر جنگ بر کودکان به بررسی طنزتراژدی در بستر نقد اجتماعی در دو داستان منتخب -«جبنه الهولندیه» و «شظایا»- از مجموعه دفتر الحرب نوشته ممدوح حماده نویسنده، محقق و طنزپرداز سوری و گمنام در ایران می‌پردازد. این نویسنده‌ در این دو داستان با تنیدن طنز و تراژدی در یکدیگر به نحوی خاص تجربه کودکان را در فضایی جنگ‌زده به تصویر می‌کشد. اهمیت این پژوهش در آن است که ادبیات می‌تواند با ترکیب تراژدی و طنز، بستری برای فهم عمیق‌تر پیامدهای انسانی جنگ و هشدار نسبت به شکنندگی نسل‌های آینده فراهم آورد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد در «الجبنه الهولندیه»، کودک در میانه‌ی مهاجرت اجباری و سقوط شهر، همچنان دل‌مشغول پنیر صبحانه است؛ تمنایی ساده که به روایتی طنزآلود و تراژیک از فقر و بی‌عدالتی اجتماعی بدل می‌شود و داستان «شظایا» روایت‌گر کودکانی است که ترکش‌های جنگی را به بازی و شرط‌بندی تبدیل می‌کنند و مرگ به اسباب‌بازی بدل می‌شود. همچنین در هر دو داستان، پدیده «کودک جنگ» ابزاری برای نقد اجتماعی است؛ کودک از یک‌سو قربانی خشونت و محرومیت است و از سوی دیگر، با طنز ناخودآگاه خود، پرده از عادی‌سازی خشونت و بی‌معنایی جنگ برمی‌دارد.

کلیدواژه‌ها

• ادبیات کودک
• جنگ
• طنزتراژدی
• نقداجتماعی
• ممدوح حماده
• دفتر الحرب

موضوعات

• نقد و تحلیل روشمند متون ادب در زبان عربی رویکرد جدید نقدی

عنوان مقاله [English]

The Phenomenon of the Child in War within the Context of Tragicomedy and Social Critique in Daftar al-Harb

نویسندگان [English]

• sara hasani ¹
• Yahya marof ²

¹ teacher at raziuniversity

² teacher

چکیده [English]

Contemporary war literature, especially in the Middle East, is often known for its heavy and tragic narratives; however, the presence of children in these narratives adds a new layer of meaning and social criticism to the text. Meanwhile, black humor, with a bitter and painful laugh, presents a picture of the suffering, anxiety, and emptiness resulting from the experience of war and its consequences. This article, using a descriptive-analytical approach and with a special focus on the impact of war on children, examines the humor of tragedy in the context of social criticism in two selected stories - "Al-Jabna al-Hollandiya" and "Shazaya" - from the collection Daftar al-Harb by Mamdouh Hamada al-Suri (1959). In these two stories, this author, by weaving humor and tragedy together, depicts the experience of children in a war-torn environment in a special way. The importance of this research lies in showing that literature can, by combining tragedy and humor, provide a platform for a deeper understanding of the human consequences of war and a warning about the fragility of future generations. The results of this study show that in "Dutch Cheese", the child, amidst forced migration and the fall of the city, is still obsessed with breakfast cheese; a simple desire that turns into a humorous and tragic narrative of poverty and social injustice, and the story of "Shazaya" narrates the story of children who turn the fragments of war into games and bets; where death becomes a toy. Also, in both stories, the phenomenon of the "war child" is a tool for social criticism; on the one hand, the child is a victim of violence and deprivation, and on the other hand, with his unconscious humor, he reveals the normalization of violence and the meaninglessness of war.

کلیدواژه‌ها [English]

• Children'
• s literature،Tragedy humor, Social criticism. war, Mamdouh Hamadeh, Dofter Al-Harb