نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیات علمی زبان و ادبیات عرب دانشگاه رازی

2 دانشجوی دکترا زبان و ادبیات عرب

3 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد، زبان و ادبیات عرب، دانشگاه خوارزمی

10.30479/lm.2021.14931.3187

چکیده

تأثیر استعمار بر جهان سوم یکی از موضوعاتی است که بازتاب آن همواره در آثار نویسندگان و شاعران جهان‌دیده می‌شود. نقد پسا استعماری از پژوهش‌های میان‌رشته‌ای نوین است و مطالعات فرودستان از شاخه‌های نظری آن به شمار می‌آید. چنین مطالعاتی در پی آن است تا از طریق بازاندیشی در اجتماع و متون مختلف، به قشرهای فرودست فاعلیت ببخشد. یکی از مهم‌ترین نظریه‌پردازان مطالعات فرودست، گایاتری اسپیواک می‌باشد. اسپیواک همزمان رویکردی فمینیستی – پسا استعماری دارد و تمرکز اصلی وی بر فرودست مؤنث یا زنان است. در حقیقت هدف مطالعات فرودستان و به‌ویژه اسپیواک، بازنمایی صدا و ذهنیت فرودستان بخصوص زنان می‌باشد.
رمان "ریح الجنوب" رمانی الجزایری است که به زبان عربی و توسط عبدالحمید بن هدوقه به رشته تحریر درآمده و نویسنده با بهره‌گیری از توصیف، واقعیت اجتماعی، سیاسی و فرهنگی حاکم بر الجزایر پس از انقلاب را نشان داده است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی – تحلیلی، رمان "ریح الجنوب" را با نقد پسااستعماری و به‌ویژه نظریات اسپیواک در رابطه با فرودست مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. در حقیقت هدوقه، نظام فئودالی حاکم بر روستاهای الجزایر و حکم‌فرمایی استعمار روانی و عقیده‌ای را توصیف کرده و سعی بر آن دارد تا جایگاه فرودست زنان و تبعیض جنسیتی آنان را در مسائلی چون ازدواج اجباری، دیدگاه سنتی درباره زنان و تحکم روحیه مرد سالارانه در جامعه را در قالب رمان برای خوانندگان به تصویر کشد؛ ازاین رو صدا، عاملیت و ذهنیت زنان فرودست در قالب اقدامات سنت شکنانه و پویایی شخصیت‌های زنان داستان تجلی می-یابد.

کلیدواژه‌ها