بررسی شخصیت و شیوه‌های شخصیت‌پردازی در رمان "عائد إلی حیفا" اثر غسان کنفانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه یاسوج

2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج

چکیده

غسان کنفانی از نویسندگان متعهد معاصر ادبیات داستانی فلسطین در یکی از مشهورترین آثار خود به نام «عائد إلی حیفا»، تنها راه نجات فلسطین را مبارزة مسلحانه و استقامت و پایداری می­داند که در جای‌جای داستان هویداست. بررسی عناصر داستانی در این رمان با هدف نشان دادن هنر نویسندگی غسان از اهمیتی بسزا برخوردار است. این پژوهش به شیوة توصیفی-تحلیلی بر آن است تا به بررسی و تحلیل شخصیت­های داستانی و شیوه­های شخصیت­پردازی در این داستان بپردازد. بر همین اساس، شخصیت‌های رمان مذکور در قالب شخصیت فرعی و اصلی، ایستا و پویا و مثبت و منفی، و شیوۀ شخصیت‌پردازی مستقیم و غیرمستقیم (کنش، گفتار) بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که نویسنده در پی خلق شخصیت­های قهرمانی است که در این راستا شخصیت­های این رمان بیشتر ایستا و نمادی از افراد آواره و ستم‌دیدة فلسطین هستند. در این رمان به شیوه­ای سنت­شکنانه شخصیت مریام زن یهودی، شخصیتی نه در قالب دشمن و منفی بلکه شخصیتی منصف و مثبت ارائه شده است. در این رمان، عاطفة عشق به وطن بر عاطفة پدری و مادری غلبه پیدا می­کند و خلدون فرزند خانوادة فلسطینی که به ارتش اسرائیل ملحق شده است، تبدیل به دشمنی اسرائیلی می­شود.

کلیدواژه‌ها


- اخوت، احمد. (1371). دستور زبان داستان؛ اصفهان: نشر فردا.

- براهنی، رضا. (1368). قصه نویسی؛ چاپ چهارم، تهران: نشر البرز.

- بستانی، محمد. (1371). اسلام و هنر؛ ترجمة حسین صابری، مشهد: بنیاد پژوهش­های آستان قدس رضوی.

- جزینی، محمد­جواد. (1385). الفبای داستان­نویسی؛ تهران: هزاره ققنوس.

- خضری علی و دیگران. (1394). «شخصیت­پردازی در رمان الشحاذ نجیب محفوظ»؛ فصلنامة لسان مبین، دوره 7، شماره 22، صص 23-43.

- طاهباز، سیروس. (1380). تپة آویشن؛ تهران: فرهنگ گستر.

- عبداللهیان، حمید.(1381). شخصیت و شخصیت­پردازی در داستان معاصر؛ تهران: نشر آفتاب.

- کنفانی، غسان. (1370). بازگشت به حیفا؛ ترجمۀ عزیزی بنی طرف، تهران: چکامه.

ملاابراهیمی، عزت و آزاد مونسی. (1391). «تحلیل نمادهای زنانه در رمان­های غسان کنفانی»؛ مجلة زن در فرهنگ و هنر، دورة 4، شمارة 1، صص 25-44.

- میر صادقی، جمال. (1380). عناصر داستان؛ چاپ چهارم، تهران: انتشارات سخن.

- -----------. (1389). راهنمای داستان‌نویسی؛ تهران: انتشارات سخن.

- نوبل، ویلیام. (1385). راهنمای نگارش گفتگو؛ ترجمۀ عباس اکبری، تهران: انتشارات سروش.

- یونسی، ایراهیم. (1351). هنر داستان‌نویسی؛ تهران: انتشارات امیرکبیر.

ب) منابع عربی

- آلن، روجر. (1986م). الروایة العربیة (مقدمة تاریخیة و نقدیة)؛ ترجمة حصة منیف، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.

- ابو اصبع، صالح. (1975م). ثقافه‌ المقاومه؛ دمشق: دارالقلم العربی.

- القاضی، عبدالمنعم زکریا. (2009م). البنیة السردیة فی الروایة؛ الجیزة: مرکز البحوث الإنسانیة.

- بیضون، حیدر توفیق. (1995م). غسان کنفانی (الکلمة و الجرح)، بیروت: دارالکتب العلمیة.

- زعرب، صبحیه عودة. (1996م). غسان کنفانی (جمالیات السرد فی الخطاب الروائی)؛ الأردن: دار مجدلاوی.

- عبد الخالق، نادر أحمد. (2009م). الروایةالجدیدة؛ دار العلم والإیمان للنشر والتوزیع.

- منصور، بوراس. (2010م). البناء الروائی فی أعمال محمد العالی غرغار الروائیة؛ جامعة فرحات.

- وادی، طه. (1994م). دراسات فی نقد الروایة؛ الطبعة الثالثة، القاهرة: دار المعارف.

- هلال، محمد غنیمی. (1997م). النقد الأدبی الحدیث؛ بیروت: دار العودة.

- هیئه ‌الموسوعه الفلسطینة. (1984م). الموسوعة الفلسطینة؛ ج ۳ ، دمشق.

عباس سطیف.