نقد و تحلیل روشمند متون ادب در زبان عربی رویکرد جدید نقدی
حسین گلی؛ سجاد احمدی
چکیده
تکوین جامعهشناسی در قرن نوزدهم میلادی، همزمان با ظهور رویکردهای انتقادی در مطالعات ادبی، دیدگاه نوینی را برای تحلیل متون فراهم آورد. در این میان، نظریة «ساختگرایی تکوینی» لوسین گلدمن، با تأکید بر تحلیل ساختارهای درونی آثار ادبی در پیوند با زمینههای تاریخی، اجتماعی و اقتصادی آنها، بر این باور است که جهانبینی نویسنده، که ...
بیشتر
تکوین جامعهشناسی در قرن نوزدهم میلادی، همزمان با ظهور رویکردهای انتقادی در مطالعات ادبی، دیدگاه نوینی را برای تحلیل متون فراهم آورد. در این میان، نظریة «ساختگرایی تکوینی» لوسین گلدمن، با تأکید بر تحلیل ساختارهای درونی آثار ادبی در پیوند با زمینههای تاریخی، اجتماعی و اقتصادی آنها، بر این باور است که جهانبینی نویسنده، که خود متأثر از موقعیت طبقاتی و شرایط اجتماعی اوست، به شکل ناخودآگاه در ساختار اثر ادبی منعکس میشود. «حنا مینه»، نویسندة برجستة سوری، با تمرکز بر محوریت وطن عربی در روایات خود، تصویری جامع از طبقات اجتماعی، مسائل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و همچنین چالشهایی که نسلهای متمادی با آن دست به گریبان بودهاند، ارائه میدهد. پژوهش حاضر، با بهرهگیری از چارچوب نظری نقد تکوینی گلدمن و روش توصیفی-تحلیلی، میکوشد تا چگونگی بازتاب و تعامل میان ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی عصر نویسنده، ساختارهای روایی و مضمونی «المستنقع» را واکاوی و تبیین نماید. تحلیل تکوینی اثر نشان داد که ساختار رمان، مبتنی بر استعارۀ محوری «مستنقع»، با جهانبینی طبقۀ محروم سوریه همساخت (Homologous) است. این استعاره، به مثابه نماد جبر و انسداد اجتماعی، جهانبینی خاص این طبقه را بازنمایی میکند: آمیزهای از تقدیرگرایی، ستایش کار سخت، و آگاهی تدریجی از ضرورت تغییر. بدین ترتیب، پیوند دیالکتیکی فرم (استعاره) و محتوا (فقر و سرنوشت شخصیتها) درک این گروه از موقعیت تاریخی و اجتماعی بستۀ خود را متبلور میسازد.
نقد و تحلیل روشمند متون ادب در زبان عربی رویکرد جدید نقدی
محبوبه رهبر تجارت؛ سیامک اصغرپور
چکیده
للوصف مکانة راقیة فی الدراسات السردانیة، لأنه یعمل علی الوقفة والتوقف للسرد أو إبطاء وتیرته مما یترتب عنه خلل فی الإیقاع الزمنی للسرد أحیانا. اُستخدم هذا العنصر فی روایة "حکایة بحار" للراوی السوری، حنا مینه مع وظائفه العدیدة کالوظیفة الجمالیّة والوظیفة الانفاعلیّة والوظیفة التفسیریّة وإلخ. جاء هذا البحث معتمدا على المنهج الوصفی ...
بیشتر
للوصف مکانة راقیة فی الدراسات السردانیة، لأنه یعمل علی الوقفة والتوقف للسرد أو إبطاء وتیرته مما یترتب عنه خلل فی الإیقاع الزمنی للسرد أحیانا. اُستخدم هذا العنصر فی روایة "حکایة بحار" للراوی السوری، حنا مینه مع وظائفه العدیدة کالوظیفة الجمالیّة والوظیفة الانفاعلیّة والوظیفة التفسیریّة وإلخ. جاء هذا البحث معتمدا على المنهج الوصفی لإحصاء وشرح أنوع وظائف الوصف، والمنهج التحلیلی لمعالجة وتحلیل مقاصد وظائف المقاطع الوصفیة لهذه الروایة، والتی جاءت بمقاطع وصفیة مثیرة متنوعة الأشکال والتعابیر حیث یتغلب الجانب الوصفی علی الجانب السردی الروائی. وتشیر النتیجة إلى أن وظیفة الوصف الدلالیة التفسیریة جاءت فی الروایة لرسم الملامح الجسدیة والنفسیة للشخصیات واستقصاء عناصر المکان، واستخدمت وظیفة الوصف الجمالیة الزخرفیة عبر الاستعارات والتشابیه الرومانسیة والتزیینیة فی وصف الطبیعة والشاطئ والبحر، وجاءت وظیفة الوصف الإیقاعیة لتولید القلق والتشویش، واستخدمت وظیفة الوصف الإیهامیة لإقناع القارئ بواقعیة الأحداث؛ وکل هذه الوظائف للوصف تتمثل فی تسلیط الضوء علی المجتمع السوری، أبنائه ومشاکله وحیاة البحارة وإمتاع القارئ من النص؛ والوصف فی هذه الروایة فی أکثر الأحوال یهدف إلى تشیید الإطارات التفسیریة الدلالیة.
