نقد و تحلیل روشمند متون ادب در زبان عربی رویکرد جدید نقدی
حسین گلی؛ سجاد احمدی
چکیده
تکوین جامعهشناسی در قرن نوزدهم میلادی، همزمان با ظهور رویکردهای انتقادی در مطالعات ادبی، دیدگاه نوینی را برای تحلیل متون فراهم آورد. در این میان، نظریة «ساختگرایی تکوینی» لوسین گلدمن، با تأکید بر تحلیل ساختارهای درونی آثار ادبی در پیوند با زمینههای تاریخی، اجتماعی و اقتصادی آنها، بر این باور است که جهانبینی نویسنده، که ...
بیشتر
تکوین جامعهشناسی در قرن نوزدهم میلادی، همزمان با ظهور رویکردهای انتقادی در مطالعات ادبی، دیدگاه نوینی را برای تحلیل متون فراهم آورد. در این میان، نظریة «ساختگرایی تکوینی» لوسین گلدمن، با تأکید بر تحلیل ساختارهای درونی آثار ادبی در پیوند با زمینههای تاریخی، اجتماعی و اقتصادی آنها، بر این باور است که جهانبینی نویسنده، که خود متأثر از موقعیت طبقاتی و شرایط اجتماعی اوست، به شکل ناخودآگاه در ساختار اثر ادبی منعکس میشود. «حنا مینه»، نویسندة برجستة سوری، با تمرکز بر محوریت وطن عربی در روایات خود، تصویری جامع از طبقات اجتماعی، مسائل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و همچنین چالشهایی که نسلهای متمادی با آن دست به گریبان بودهاند، ارائه میدهد. پژوهش حاضر، با بهرهگیری از چارچوب نظری نقد تکوینی گلدمن و روش توصیفی-تحلیلی، میکوشد تا چگونگی بازتاب و تعامل میان ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی عصر نویسنده، ساختارهای روایی و مضمونی «المستنقع» را واکاوی و تبیین نماید. تحلیل تکوینی اثر نشان داد که ساختار رمان، مبتنی بر استعارۀ محوری «مستنقع»، با جهانبینی طبقۀ محروم سوریه همساخت (Homologous) است. این استعاره، به مثابه نماد جبر و انسداد اجتماعی، جهانبینی خاص این طبقه را بازنمایی میکند: آمیزهای از تقدیرگرایی، ستایش کار سخت، و آگاهی تدریجی از ضرورت تغییر. بدین ترتیب، پیوند دیالکتیکی فرم (استعاره) و محتوا (فقر و سرنوشت شخصیتها) درک این گروه از موقعیت تاریخی و اجتماعی بستۀ خود را متبلور میسازد.
