نقد و تحلیل روشمند متون ادب در زبان عربی رویکرد جدید نقدی
مریم آل نجف؛ حجت اله فسنقری؛ مهدی خرّمی
چکیده
روانشناسی مثبتنگر بهعنوان شاخهای نوین از روانشناسی، بهجای تمرکز بر آسیبها، بر جنبههای مثبت تجربۀ انسانی مانند رضایت از زندگی، سلامت روان و شکوفایی تأکید دارد. مارتین سلیگمن، با پنج عنصر هیجانات مثبت، مجذوبیت، روابط مثبت، معنا و دستاورد، چارچوبی برای دستیابی به زندگی بامعنا فراهم میآورد. در سالهای اخیر این رویکرد ...
بیشتر
روانشناسی مثبتنگر بهعنوان شاخهای نوین از روانشناسی، بهجای تمرکز بر آسیبها، بر جنبههای مثبت تجربۀ انسانی مانند رضایت از زندگی، سلامت روان و شکوفایی تأکید دارد. مارتین سلیگمن، با پنج عنصر هیجانات مثبت، مجذوبیت، روابط مثبت، معنا و دستاورد، چارچوبی برای دستیابی به زندگی بامعنا فراهم میآورد. در سالهای اخیر این رویکرد وارد ادبیات شده و الهامبخش تحلیل شخصیتها و مضامین آثار ادبی گشته است. پژوهش حاضر با رویکرد میانرشتهای و روش توصیفیـتحلیلی از نوع تحلیل محتوا، نمایشنامۀ «ماساة جمیلة» اثر عبدالرحمن شرقاوی، نویسنده و نمایشنامهنویس مصری را بررسی میکند. هدف، واکاوی ابعاد زندگی جمیله بوحیرد و دیگر شخصیتها در بستر مبارزه با استعمار فرانسه، و شناسایی کارکردهای مثبتگرایی در شرایط مقاومت اسلامی است. نمایشنامههای مبتنی بر واقعیت، بستر مناسبی برای تبیین عناصر پنجگانۀ روانشناسی مثبتنگر مارتین سلیکمن (پرما) در فشار سیاسی و اجتماعی فراهم میکنند و میتوان از آنها برای ارتقای امید، تابآوری و معنابخشی بهره برد. نتایج تحلیل این اثر، نشان میدهد که عناصر روانشناسی مثبت در بستر مقاومت سیاسی و فرهنگی، از سطح ویژگیهای روانی فردی به سازوکارهای تولید معنا و شکلدهی هویت جمعی ارتقا مییابند. هیجانات مثبت، نیروی بازآفرینیِ امید و استمرار مبارزه را فعال میکند؛ مجذوبیت، نماد مشارکت اخلاقی و تعهد اجتماعی است؛ روابط مثبت، بنیان اعتماد و انسجام روانی جامعۀ مقاوم را میسازد؛ معنا، محور بازتولید ارزشهای دینی و فرهنگی در برابر سلطه است؛ و دستاورد، نماد تحقق تابآوری در سطح ملی و انسانی به شمار میآید.
نقد و تحلیل روشمند متون ادب در زبان عربی رویکرد جدید نقدی
مهدی برزگر؛ حسن مجیدی؛ حجت اله فسنقری؛ مصطفی مهدوی آرا
چکیده
"ساختگرایی تکوینی" یعنی اثر ادبی محصول ساختار ذهنی افرادی است که نویسنده به آنها تعلق دارد؛ براین اساس میان ساختار محیط اجتماعی و ساختار آثار ادبی همخوانی وجود دارد. وظیفه منتقد اجتماعی کشف رابطة جهان اثر با ساختارهای ذهنی طبقات اجتماعی به منظور فهم بهتر آثار ادبی است. اباظه یکی از نویسندگان متعهد مصر است که هنر داستاننویسی ...
بیشتر
"ساختگرایی تکوینی" یعنی اثر ادبی محصول ساختار ذهنی افرادی است که نویسنده به آنها تعلق دارد؛ براین اساس میان ساختار محیط اجتماعی و ساختار آثار ادبی همخوانی وجود دارد. وظیفه منتقد اجتماعی کشف رابطة جهان اثر با ساختارهای ذهنی طبقات اجتماعی به منظور فهم بهتر آثار ادبی است. اباظه یکی از نویسندگان متعهد مصر است که هنر داستاننویسی را در خدمت پیشرفت جامعه قرار داد. نویسنده در رمان «ثُمَّ تَشرَقُ الشَّمس» از هنر شخصیتپردازی در جهت ارتقای سطح آگاهی طبقاتی و انسجامبخشی به آرمانها، اندیشه و افکار جامعه بهره میبرد. این پژوهش توصیفی- تحلیلی است و در پرتو نظریة ساختگرایی گلدمن کوشیدهاست میزان موفقیت اباظه را در خلق رمان به عنوان ساختار معنادار و انسجامبخشی به جهاننگری طبقات اجتماعی جامعة مصر تبیین نماید. ساختارهای معنادار درون متن، درونمایههای تکرار شوندة اجتماعی و نوع دیدگاه طبقاتی نویسنده از مقولة جهاننگری پنهان در اثر ادبی است که نویسنده با هنر شخصیتپردازی و با استفاده از خصوصیات ظاهری، گفتاری، لحن و زبان شخصیتها آن را عیان میسازد. نتایج نشان میدهد که نویسنده با استفاده از هنر داستاننویسی تصویری از واقعیتها، اندیشهها و ارزشهای جامعه ترسیم میکند و در دنیای خیالیِ رمان، بدانها انسجام میبخشد. تنوع آوایی و انعکاس صداهای گوناگون از زبان شخصیتهای اصلی و فرعی و تناظر میان پیرنگ و شخصیتهای داستانی با ساختارهای محیطی جلوة هنری اثر ادبی است که جهاننگری و آگاهی طبقاتی جامعة مصر را ترسیم مینماید.
حجت اله فسنقری؛ مریم نصرالهی؛ حسین شمس آبادی؛ مصطفی مهدوی آرا
چکیده
چکیدههانری برگسون، فیلسوف شهودگرای فرانسوی، تقریبا تمام فلسفه خود را حول محور زمان واقعی متمرکز کرده و با مطرح نمودن زمانی مستمر و عمواره در جریان و خارج از محدودیتهای مکانی-زمانی با عنوان «duration» (دیرند)، که توان توجیه هستی سیال را دارد، کوشید تا حقیقت این مفهوم را تبیین کند. در ادبیات عربی، «آدونیس» بهعنوان یک شاعر ...
بیشتر
چکیدههانری برگسون، فیلسوف شهودگرای فرانسوی، تقریبا تمام فلسفه خود را حول محور زمان واقعی متمرکز کرده و با مطرح نمودن زمانی مستمر و عمواره در جریان و خارج از محدودیتهای مکانی-زمانی با عنوان «duration» (دیرند)، که توان توجیه هستی سیال را دارد، کوشید تا حقیقت این مفهوم را تبیین کند. در ادبیات عربی، «آدونیس» بهعنوان یک شاعر سوررئال که اتفاقا با فلسفه غرب به طور عام و فلسفه برگسون بهطور خاص آشنا بوده، تلاش کرده زمان را در مفهوم امتداد و پیوستگی مطرح کند و از آن برای بیان خیزش مستمر حیات استفاده نماید. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی و با هدف خوانشی برگسونی از دیوان «مفرد بصیغة الجمع» انجام شد؛ یافتههای پژوهش نشان داد تلاش آدونیس برای خارج کردن زمان از ابعاد عرفی و بیرونی آن به شدت تداعیکننده فلسفه زمان برگسون و مولفههای آن است: در رابطه با «اصالت حرکت»، آدونیس با محوریت قرار دادن وجود خود، سعی در شناخت حقایق جهان دارد و به مانند برگسون سیلانی را که در درون خود احساس میکند، به تمام پدیدهها تسرّی میدهد؛ در این قصیده، شاعر به آنچه در مراحل مختلف زندگیاش سپری کرده، نظر میکند و این مهم را به کمک قوای تخیّل خود که در تعبیر برگسون همان «خاطره ناب» است، محقق میکند و در نهایت، آدونیس همانند برگسون راه درک حقیقت و تجربه حرکت اصیل و خاطره ناب را «درک بدون واسطه» آنها و خروج از تعیُنات میداند.کلمات کلیدی: خوانش فلسفی، فلسفه زمان، دیرند، برگسون، آدونیس، مفرد بصیغة الجمع.
