نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

چکیده

بی‌تردید در بین زبانهای مختلف دنیا ، زبان و ادبیات عرب بیشترین تأثیر را بر ادب فارسی نهاده است. پس از ورود اسلام واژه‌های عربی کم‌کم به زبان‌ فارسی راه پیدا کرد. این امر در آغاز نوعی مبادله­ی واژگان محسوب می‌گردید؛ به گونه‌ای که اعراب بسیاری از واژگان و اصطلاحات را از ایرانیان اخذ نموده و بعضی لغات را به ایرانیان می‌دادند. اما این روند در طول سالهای بعد تغییر یافت و کم‌کم ورود اصطلاحات، ترکیبات، مضامین و مفاهیم شعری زبان عربی به فارسی افزونی یافت. ابن معتز عباسی، شاعر معروف اواسط قرن سوم هجری، در میان شاعران عرب در زمینه­ی وصف، یکی از تأثیرگذارترین شاعران بر سروده‌های پس از خود است. وی از بزرگترین شاعران وصّاف ادبیات عربی است که به چیره‌دستی در تشبیه شهرت یافته و در هر یک از زمینه‌های دهگانه­ی فخر، غزل، مدح، معاتبات، طردیات، وصف، خمریات، رثاء، زهد و هجا، قطعات و قصایدی سروده است. امیر معزی نیشابوری ، شاعر معروف قرن پنجم هجری از شاعرانی است که با شعر ابن معتز آشنایی کامل داشته و بسیاری از مضامین و تشبیهات شعری وی را در شعر خود به کار برده است. این پژوهش بر آن است تا با رویکردی تطبیقی به بررسی مضامین مشترک شعر امیرمعزی و ابن‌معتز بپردازد.

کلیدواژه‌ها

1- آیتی، عبدالمحمد . (1377) . «ترجمه معلقات سبع»، تهران : انتشارات سروش .

2- ابن معتز، ابوالعباس عبدالله. (2004 م) . «دیوان»، شرح مجید طراد ، بیروت : دارالکتب العربی .

3-     امیرمعزی نیشابوری، ابوعبدالله محمد. (1385). «دیوان» ، مقدمه و تصحیح: محمدرضا قنبری ، تهران: زوار .

4- پیشگر، احد، (1387) . «تأثیرپذیری امیر معزی از معلقه امروالقیس» ، فصلنامه ادبیات تطبیقی دانشگاه آزاد اسلامی جیرفت ، سال دوم ، شماره ششم .

5- ترجانی‌زاده، احمد ( مترجم ) . (1385) . «شرح معلّقات سبع» ، تهران : سروش .

6- دودپوتا، عمرمحمد . (1382) . «تأثیر شعر عربی بر تکامل شعر فارسی» ، ترجمه: سیروس شمیسا ، تهران : صدای معاصر .

7- شفیعی‌کدکنی ، محمدرضا . (1372) . «صور خیال در شعر فارسی» ، تهران : آگاه .

8- صفا ، ذبیح‌الله . (1373). «تاریخ ادبیات در ایران» ، تهران : فردوس .

9- ضیف، شوقی . (1377).«تاریخ ادبی عرب»،ترجمه: علیرضا ذکاوتی قراگوزلو ، تهران : امیرکبیر .

10-............   . (1384) . «هنر و سبکهای شعر عربی»، ترجمه: مرضیه آباد : مشهد : انتشارات دانشگاه فردوسی

11-الفاخوری، حنا. (1374) . «تاریخ ادبیات زبان عربی»، ترجمه عبدالمحمد آیتی ، تهران : انتشارات توس .

12- فرشیدورد، خسرو . (1373). «دربارة ادبیات و نقد ادبی» ، تهران : امیرکبیر .

13- الکک، ویکتور. (1971). «تأثیر فرهنگ عرب در اشعار منوچهری»، بیروت: دارالمشرق.

14- متنبی، ابوالطیب. (1986). «دیوان»، به تصحیح و شرح: عبدالرحمن البرقوقی، بیروت: دارالکتاب العربی.

15-منوچهری دامغانی، احمدبن قوص. (1363) . دیوان اشعار . تصحیح و تحشیة محمد دبیر سیاقی، تهران: زوار.

16-موسوی بجنوردی،محمدکاظم (سرپرست علمی و ویراستار). (1377). دایرۀالمعارف بزرگ اسلامی، تهران: مرکز دایرۀ‌المعارف بزرگ اسلامی .