تحلیل ظاهرة " الحوار" و خصائصها فی مسرحیّة «مغامرات رأس المملوک جابر» سعدالله ونّوس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی

2 فارغ التحصیل

چکیده

بی شک نمایشنامه یکی ازگونه های ادبی است که اززمان پیدایش آن تاکنون دوره های تاریخی مختلفی را پشت سرگذاشته است.این قالب هنری به عنوان یکی از هنرهای تجسّمی با بهره گیری ازعناصری چون:متن ،ایماء واشارات ،موسیقی وصدا به همراه دیگرعناصر نمایش همچون :کارگردانی، بازیگری ،دکور وغیره داستان ها ومتون ادبی را به مخاطب های خود عرضه می دارد.ولی با این وجود منتقدین چهارعنصر اساسی را برای این گونه ی ادبی برشمرده اند که عبارتند از: حادثه(Event) ،شخصیت(Character) ،ایده(Idea) وگفتگو(Dialogue) . این محصول هنری که درقالب یک گفتگوی ادبی توسط هنرمندان ارائه می شود؛ دارای عناصرمشترک ساختاری فراوانی با داستان می باشد. دراین میان الگوی عنصر گفتگو یکی از تفاوت های عمده ی نمایشنامه با داستان به شمار می آید.چرا که عنصریادشده به عنوان یکی ازعناصر اساسی نمایشنامه نقش ارتباطی میان هنرمند ومخاطب را برعهده دارد.امری که به موجب آن قدرت آفرینش هنری نویسنده ی نمایشنامه نمایان می شود.پژوهش حاضرسعی برآن دارد تا با اتخاذ رویکرد تحلیلی وتوصیفی وبااستناد به منابع ارزشمند کتابخانه ای به تحلیل عنصر «گفتگو» ومشخصه های متعدد آن درنمایشنامه"مغامرات رأس المملوک جابر" سعدالله ونّوس بپردازد.بنابراین انتظار می رود خواننده بامطالعه ی آن بتواند به نتایج ارزشمندی دراین زمینه دست یابد.نتایجی که برتوانایی ونّوس درپردازش گوناگون این عنصراساسی نمایشنامه(گفتگو) اشاره دارد.بنابراین درنهایت خواننده به ویژگی های منحصر به فرد ونّوس درپردازش عنصر"گفتگو" صحّه می نهد.ویژگی هایی چون:گفتگوی دوسویه،گفتگوی پنهان،کنش مندی گفتگوو...
بی شک نمایشنامه یکی ازگونه های ادبی است که اززمان پیدایش آن تاکنون دوره های تاریخی مختلفی را پشت سرگذاشته است.این قالب هنری به عنوان یکی از هنرهای تجسّمی با بهره گیری ازعناصری چون:متن ،ایماء واشارات ،موسیقی وصدا به همراه دیگرعناصر نمایش همچون :کارگردانی، بازیگری ،دکور وغیره داستان ها ومتون ادبی را به مخاطب های خود عرضه می دارد.ولی با این وجود منتقدین چهارعنصر اساسی را برای این گونه ی ادبی برشمرده اند که عبارتند از: حادثه(Event) ،شخصیت(Character) ،ایده(Idea) وگفتگو(Dialogue) . این محصول هنری که درقالب یک گفتگوی ادبی توسط هنرمندان ارائه می شود؛ دارای عناصرمشترک ساختاری فراوانی با داستان می باشد. دراین میان الگوی عنصر گفتگو یکی از تفاوت های عمده ی نمایشنامه با داستان به شمار می آید.چرا که عنصریادشده به عنوان یکی ازعناصر اساسی نمایشنامه نقش ارتباطی میان هنرمند ومخاطب را برعهده دارد.امری که به موجب آن قدرت آفرینش هنری نویسنده ی نمایشنامه نمایان می شود.پژوهش حاضرسعی برآن دارد تا با اتخاذ رویکرد تحلیلی وتوصیفی وبااستناد به منابع ارزشمند کتابخانه ای به تحلیل عنصر «گفتگو» ومشخصه های متعدد آن درنمایشنامه"مغامرات رأس المملوک جابر" سعدالله ونّوس بپردازد.بنابراین انتظار می رود خواننده بامطالعه ی آن بتواند به نتایج ارزشمندی دراین زمینه دست یابد.نتایجی که برتوانایی ونّوس درپردازش گوناگون این عنصراساسی نمایشنامه(گفتگو) اشاره دارد.بنابراین درنهایت خواننده به ویژگی های منحصر به فرد ونّوس درپردازش عنصر"گفتگو" صحّه می نهد.ویژگی هایی چون:گفتگوی دوسویه،گفتگوی پنهان،کنش مندی گفتگوو...
 

کلیدواژه‌ها


المصادر و المراجع:

1- ابن فارس، أبو الحسین أحمد، (1418ه.ق)، معجم المقاییس فی اللغة؛ بیروت: دار الفکر.

2- ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم الأنصاری، (1412ه.ق)، لسان العرب؛ بیروت: دار الصادر، الجزءالخامس.
3- إسماعیل، عزالدین، (1980م)، قضایا الإنسان فی الأدب المسرحی المعاصرة؛ دراسة مقارنة، دار الفکر العربی.

4- الحاجی، مراد،(2010م)، دراسة فی تقنیات المسرح الملحمی فی «مغامرة رأس المملوک جابر» لونّوس؛ مجلة الشعب،83-65.

5- حنورة، عبد الحمید، (1992م)، «تأسیس المسرح فی المجتمع العربی: الجانب الإبداعی فی الحوار المسرحی»؛ مجلة الفکر العربی، یولیو- سبتمبر، العدد 69، صص 48-25

6- حسین رامز، محمد رضا، ( 1972م)، الدراما بین النظریة و التطبیق؛ طبعة 1، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات و النشر.

 7- حنورة، عبد الحمید، (1675/1986م)، الأسس النفسیة للإبداع الفنی فی الشعر المسرحی؛ مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب.

8- الحکیم، توفیق، (1952م)، فن الأدب؛ القاهرة: مکتبة الأدب.

9- الزبیدی، محمد مرتضى، (1414ه.ق)، تاج العروس؛ بیروت: دار الفکر، الجزء السادس.

10- زمزمی، یحی بن محمد، (1422ه.ق)، الحوار؛آدابه وضوابطه فی ضوء الکتاب والسنة؛ ط 2، عمان: دار المعالی.

11- زمزمی، یحی بن محمد، (1415ه.ق)، فی أصول الحوار، الندوة العالمیة للشباب الإسلامی؛ الریاض.

12- سراج الدین، محمد،(2006م)، فن المسرحیة وسعته فی الأدب العربی؛ شیتاغونج: دراسات الجامعه الإسلامیة العالمیة ، المجلد الثالث.

13- عید، عبد الرزاق، (1986م)، الحریة: المعرفة/السلطة دراسة فی النص المسرحی لسعد الله ونوس؛ بغداد: دار المؤمن للترجمة و النشر، وزارة الثقافة والإعلام.

14- عبید، عماد (آگوست 2013م)، «سعدالله ونّوس، صانع الأمل»؛

http://www.alintibaha.net

15- غراب، سعید أحمد، (2010م)، القراءة فی الأدب العربی الحدیث؛ الطبعة الأولی، دسوق: دار العلم و الإیمان للنشر و التوزیع.

16- القط، عبد القادر، (1978م)، من فنون الأدب المسرحیة؛ بیروت: دار النهضة العربیة.

17- کریفش، شوارت، (1986م)، صناعة المسرحیة؛ ترجمة عبد الله معتصم الدباغ، بغداد: دار المؤمن للترجمة والنشر، وزارة الثقافة والإعلام بغداد.

18- المعشاوی، مبروک، (2010م)، «مغامرة رأس المملوک جابر: بحث فی الخصائص والوظائف»؛ مجلة الشعب،57-38

19- المعوش، سالم، (2011 م)، الأدب العربی الحدیث (نماذج و نصوص)؛ الطبعة الثانیة، بیروت، دار النهضة العربیة.

20- المغامسی، خالد بن محمد، (1425ه.ق)، الحوار، آدابه وتطبیقاته فی التربیة الإسلامیة؛ ط 1، الریاض: مرکزالملک عبدالعزیز للحوارالوطنی.

21- مندور، محمد، (2006 م)، الأدب و فنونه؛ الطبعة الخامسة، مصر: نهضة مصر للطباعة و النشر.

22- ونوس، سعد الله، (1988م)، بیانات لمسرح عربی جدید؛ بیروت: دار الفکر.

23- ونوس، سعد الله،(1996م )، الأعمال الکاملة؛ المجلد الثانی و الثالث، الطبعة الأولی، بیروت: دار الآداب.