 تحلیل «السندباد فی رحلته الثامنة» بر اساس الگوی سفر قهرمان کمپبل

نویسندگان

-

چکیده

   کهن الگوی سفر، همواره، بن­مایه­ای سمبلیک داشته، به عنوان نمودی از سرنوشت انسان­ تلقی می­شود. اسطوره شناس آمریکایی «جوزف کمپبل» با بررسی نمونه­های فراوانی از سفرهای اسطوره­ای، موفق به طرح الگویی گشت که تا امروز، خط سیر قهرمانان اسطوره­ای بر مبنای آن قابل واکاوی است. در دیدگاه وی، سفر قهرمان همان ماجرای زندگی بشر است که در قالبی نمادین عرضه می­گردد. شاعر لبنانی، «خلیل حاوی» در قصیدة «السندباد فی رحلته الثامنة» این طبع باستانی را پس از درآوردن به شکل نمادین، بازآفرینی می­کند. چنین امری برآمد انگیزش­های سیاسی، ­­اجتماعی و همچنین پنداشت­های فلسفی شاعر است. تلفیق این دو جریان، در سایة سفر، فراسوی سندباد و تحت تأثیر مرگ­اندیشی وی تحقق می­پذیرد. در این قصیده، قهرمان دچار دگردیسی شده برای رسیدن به یقین نهایی، سفری را آغاز می­کند که رهاورد آن، مرگی زاینده و رهایی­بخش است. این نوشته بر آن است تا با اتخاذ شیوة تحلیلی، شعر مذکور را بر مبنای الگوی سفر قهرمان بررسی کند. نتایج، نشان خواهد داد که شاعر با استفاده از این رهیافت، در تفهیم معنای رستاخیز و ضرورت ایجاد تحولات اجتماعی و سیاسی، موفق عمل کرده است.
 
 
 

کلیدواژه‌ها


منابع و مآخذ

الف) منابع فارسی

1. آیتی، علیرضا. (1391ش). عراق کانون تأثیر گذار؛ چاپ دوم، تهران: مؤسسه فرهنگی هنری و انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

2. خاتمی، محمود. (1387ش). روانشناسی فلسفی (درآمدی به حیات نفس انسان)؛ ترجمة یاسر پوراسماعیل، چاپ  اول، تهران: انتشارات علم.

3. رجائی، نجمه. (1381ش). اسطوره­های رهایی؛ چاپ اول، مشهد: دانشگاه فردوسی.

4. سید حسینی، رضا. (1384ش). مکتب­های ادبی؛ ج 2، تهران: مؤسسۀ انتشارات نگاه.

5. عبدی، لیلا و اکبر صیادکوه. (1392ش). بررسی دو شخصیت اصلی ویس و رامین بر اساس الگوی سفر قهرمان؛ مجلة ادب پژوهی، شمارة 24، صص 129-148.

6. فروید، زیگموند. (1374ش). روانکاوی؛ ترجمۀ فرید جواهر کلام، چاپ دوم، تهران: مروارید.

7. کانت، ایمانوئل. (1377ش). نقد قوۀ حکم؛ ترجمة عبدالکریم رشیدیان، چاپ اول، تهران: نشر نی.

8. کمپبل، جوزف. (1380ش). قدرت اسطوره؛ ترجمة عباس مخبر، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز.

9. ---------. (1392 ش). قهرمان هزار چهره؛ ترجمة شادی خسروپناه، چاپ پنجم، مشهد: نشر گل آفتاب.

10. مختاری، محمد. (1387ش). انسان در شعر معاصر؛ چاپ دوم، تهران: انتشارات توس.

11. یونگ، کارل گوستاو. (1379ش). روح و زندگی؛ ترجمة لطیف صدقیانی، چاپ اول، تهران: نیل.

ب) منابع عربی

1. ألف لیلة و لیلة. (1998م). ج 2، بیروت: دارالکتب العلمیة.

2. جحا، میشال خلیل. (1999م). أعلام الشعر العربی الحدیث (من أحمد شوقی إلی محمود درویش)، ط 1، بیروت: دارالعودة.

3. حاوی، خلیل. (1993م). الدیوان، بیروت: دارالعودة.

4. حلاوی، یوسف. (1994م). الأسطورة فی الشعر العربی المعاصر، بیروت: دارالآداب

5. القوزی، محمد علی. (1999م). دراسات فی تاریخ العرب المعاصر، ط 1، بیروت: دارالنهضة العربیة.

6. کندی، محمد علی. (2003م). الرمز و القناع فی الشعر العربی الحدیث، ط 1، بیروت: دار الکتب الجدیدة المتحدة.

7. معلوف، لویس. (1387ش). المنجد فی اللغة، چ 4، قم: انتشارات دار العلم.