دیدگاه عین القضات در باب حروف، حروف مقطّعه و نقط

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار

چکیده

هر چند عین‌القضات تفسیری مستقل از قرآن مجید از خود به یادگار نگذاشته است، امّا سراسر آثار او مزیّن به آیات قرآن و تفسیر و تأویل آنست. او مراتب فهم قرآن را در چهار مرحله خلاصه می‌نماید:
الف- مشاهده­ی کلمات به شکل حروف متّصل
ب- عرضه‌ی جمال قرآن به شکل حروف منفصل
ج- تحول حروف به نقط
د- محو نقط و قرائت بیاض قرآن
در فهم این مراتب، درک معنی و جایگاه حروف و نقط از دیدگاه عین‌القضات اهمّیت خاصی دارد. در این مجال برآنیم تا فهم و دریافت خود را از مجموع عبارات پراکنده‌ای که عین‌القضات درباره­ی مفهوم حروف، به ویژه حروف مقطعه و نیز نقط در آثار خود عرضه داشته، بیان کنیم و ببینیم آیا نگاه او در باب حروف و نقط و نیز تأویل‌هایش از حروف مقطعه با آنچه مفسران و عرفای پیش از او بیان کرده اند، مرتبط است یا آنچه گفته است حاصل یافته ها و دریافته های خود اوست.

کلیدواژه‌ها


    ابن­خلدون، عبدالرحمن.(1353). «مقدمه ابن خلدون»، مترجم: محمد پروین گنابادی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

2-   املی، شمس‌الدین محمد بن محمود.(1336). «نفایس الفنون فی عرایس العیون»، تهران: کتابفروشی اسلامیه.

3-     برتلس، یوگنی ادواردویچ .(1376). «تصوف و ادبیات تصوف»، تهران:مؤسسه­ی انتشارات امیرکبیر.

4-     بقلی شیرازی، روزبهان.(1344). «شرح شطحیات»، مقدمه و تصحیح :هنری کربین. انستیتو ایران و فرانسه.

5-     پورجوادی، نصرالله .(1369). «مجموعه آثار ابوعبدالله الرحمن سلمی»، تهران: نشر دانشگاهی.

6-     الحموی، جهینه .(1999). «اسرار الاحرف النورانیه»، دمشق: دارعلاء الدین.

7-   الذهبی، محمد حسین .(1962). «التّفسیر و المفسّرون»، قاهره: دارالکتب الحدیثه.

8-   سجادی، سید جعفر.(1373). «فرهنگ و معارف اسلامی»، تهران: انتشارات کومش.

9-     صفا، ذبیح الله .(1371). «تاریخ ادبیات در ایران»،تهران: انتشارات فردوس.

10- عین‌القضات، ابوالمعالی عبدالله .(1373). «تمهیدات»، مقدمه و تصحیح و تحشیه: عفیف عسیران، تهران: کتابخانه منوچهری.

11- عین‌القضات، ابوالمعالی عبدالله .(1379). «زبدة الحقایق»، تصحیح: عفیف عسیران، ترجمه: مهدی تدین، تهران : مرکز نشر دانشگاهی.

12- عین‌القضات، ابوالمعالی عبدالله .(1362). «نامه‌های عین‌القضات همدانی»، به اهتمام: علینقی منزوی و عفیف عسیران، تهران: چاپ افست گلشن.

13- فرمنش، رحیم. (1338). «احوال و آثار عین‌القضات»،‌ تهران: چاپ آفتاب.

14- لاهیجی، محمد .(1374). «تفسیر قرآنی و زبان عرفانی»، ترجمه: اسماعیل سعادت. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

15- مایل هروی، نجیب .(1374). «خاصیت آیینگی»، تهران: نشر نی.

16- مولوی، جلال‌الدین محمد .(1373). «مثنوی معنوی»، تصحیح: رینولد.ا.نیکلسون، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.

17- نسفی، ابوحفص نجم‌الدّین عمر .(1354). «تفسیر نسفی»، تصحیح: عزیزالله جوینی، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.

18- نسفی، عزیزالدین .(1377). «کتاب الانسان الکامل»، تصحیح: ماریژان موله، تهران: انتشارات طهوری، انجمن ایران شناسی فرانسه در تهران.