کارکرد نمادین شخصیت پیامبر اسلام (ص) در شعر معاصرعربی (با تکیه بر بررسی دواوین 7 شاعر نام آور عرب)

نوع مقاله: طرح پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

داستان انبیا(ع) دستمایه بسیاری ازهنرهای جدید و قدیم گردیده است و ادبیات در دو شاخه‌ی نظم و نثر، فیلم، مجسمه سازی، تئاتر، نقاشی، ادیان،عرفان، جامعه شناسی و روانشناسی ازجمله‌ی هنرها و علومی است که از پردازش به این موضوع غافل نبوده اند.انبیا اساسا به عنوان شخصیتهای مقدس، توجه بشر را به خود جلب کرده و صفات ویژه و مشترک آنها مخاطب را به تقدیس و پیروی فرا می‌خواند.
یکی از این پیامبران که از گذشته و در دواوین بسیاری از شاعران به عنوان نماد مورد استفاده قرارگرفته است، شخصیت نبی بزرگوار اسلام ،حضرت محمد(ص) می‌باشد.ایشان در شعر معاصر عربی نیز مورد توجه و اهتمام شاعران معاصر عرب بوده اند و در قالب و نمادهای مختلف از جمله عظمت انسان عربی ، وحدت و مقاومت کارکرد معاصر یافته اند.
این مقاله برآن است که با روش توصیفی – تحلیلی، کارکرد نمادین شخصیت پیامبر(ص) را در دیوان (7)شاعر معاصر عرب مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها


ابن منظور، الإفریقی.(ابوالفضل جمال الدین،محمد بن مکرم ). ( 1405 ق، ).«لسان العرب»، قم :منشورات أدب الحوزة،ط1.

2 -انوری، حسن.( 1381ش ).«فرهنگ بزرگ سخن»، تهران: انتشارات سخن،چاپ اول.

3- بسیسو،عبد الرحمن.(1999).«قصیدة القناع فی الشعر العربی المعاصر»،بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر،ط1.

 4- بن حمد بن هاشل الحسینی، راشد.( 2004).«البنی الأسلوبیة فی النص الشعری»، لندن: دارالحکمة ،ط1.

5 - حاوی، خلیل.(1993).«دیوان خلیل حاوی»، بیروت:دارالعودة،ط2.

6- حلاوی، یوسف.( 1994).«الأسطورة فی الشعر العربی المعاصر»، بیروت:دارالآداب،ط1.

7- داوود، أنس.( 1984).«الأسطورة  فی الشعر العربی الحدیث»، قاهره : دارالمعارف، ط 3.

8- درویش ،محمود.( 2000).«الأعمال الشعریة الکاملة»، بغداد: دارالحریة، ط2.

  9- زین الدین، ثائر.(1999).«ابوالطیب المتنبی فی الشعر العربی المعاصر»،، دمشق: اتحاد الکتاب العرب،ط1.

10- سویدان، سامی. (2002). «بدر شاکر السیاب وریادة التجدید فی الشعر العربی الحدیث»، بیروت:دارالآداب، ،ط1.

11 -السیاب، بدر شاکر.( 2005). «الأعمال الشعریة الکاملة»، ج2،بیروت: دارالعودة،ط1.

12-عباس، احسان.(1986).«اتجاهات الشعرالعربی المعاصر»، بیروت: المؤسسة العربیة اللدراسات و النشر،ط1.

13-عبد الصبور، صلاح.(1981). «الإبحار فی الذاکرة»، بیروت: دارالشروق، ط2.

14-عبد الصبور، صلاح .(1988).« الأعمال الشعریة الکاملة»، ج1و2، بیروت: دارالعودة،ط1.

15-عشری زاید، علی.( 1997).«استدعاء الشخصیات الثراثیة فی الشعرالعربی المعاصر»، قاهره: دارالفکر العربی،ط2.

16-عوض، ریتا.(1983).«خلیل حاوی»، بیروت:المؤسسةالعربیة للدراسات،ط1.

17-عوین، احمد.(2010).«اتجاهات الشعرالعربی الحدیث و المعاصر»، اسکندریة:دارالوفاء،ط1.

 18-الغذامی ،عبدالله .(2006).«تشریح النص»، الدارالبیضاء: المرکز الثقافی العربی، ط2.

19 -غنیم،‌غسان.(2001).«الرمز فی الشعرالفلسطینی الحدیث والمعاصر»، دمشق: دارالعائدی للنشر، ط1. 

20-فیروزآ‎بادی، مجدالدین .(1412 ق).«القاموس المحیط»، ج2، بیروت: دار إحیاء التراث العربی،ط1.  

21- القاسم، سمیح.(2004).«الأعمال الشعریة الکاملة »،ج1، بیروت: دارالعودة،ط1.

22- قبانی، نزار.(1983).«الأعمال الشعریة الکاملة»، ج1، بیروت: منشورات نزار قبانی، ط2.

23-محمد فتوح، احمد.(1984).«الرمز والرمزیة فی الشعر المعاصر»، قاهره: دارالمعارف، ط3.

24-مجاهد، احمد،( 1998).«اشکال التناص الشعری». مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب،ط1.

25 - مجیب المصری،حسین .( 2005).«الإسراء والمعراج فی الشعر العربی والفارسی والترکی والأردی»،  قاهره:الدار الثقافیة للنشر،ط1.

26-الملائکة، نازک.( 2008).«الأعمال الشعریة الکاملة»، ج1، بیروت: دارالعودة،ط1.

27- الملائکة، نازک.( 1998).« لا یغیرُ ألوانَه البحرُ»، قاهره: آفاق الکتابة،ط1.

28 -موریه، س.(2003).«الشعر العربی الحدیث، تطوروأشکاله وموضوعاته بتأثیر الأدب الغربی»، قاهره:دارغریب،ط1.

29-یوسف بقاعى، ایمان.(1995).«نازک الملائکة والتغیرات الزمنیة»، بیروت: دارالکتب العلمیة،ط1.

30 - یوسف شهاب،اسامة.( 2000).«الحرکة الشعریة النسویة فی فلسطین و الاردن»، عمان، وزارة الثفافة،ط1.

یونس، جمال.( 1991).«لغة الشعرعند سمیح القاسم»، دمشق: مؤسسة النوری،ط1.