نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی

10.30479/lm.2020.13572.3057

چکیده

دو مفهوم بنیادی و هویت‌ساز «خود» و «دیگری» یکی از مهم‌ترین زمینه‌های مطالعات فرهنگی در عصر حاضر است. این قبیل مطالعات با فراهم آوردن زمینۀ مناسب برای شناخت هرچه بیشتر و دقیق‌تر ملت‌ها از یکدیگر، ضمن افزایش خودباوری و شناخت از خود، می‌تواند زمینه را برای برقراری تعامل مثبت و سازنده ملت‌ها با یکدیگر نیز مهیا نماید. پژوهش‌هایی از این دست در حوزۀ ادبیات به دانش تصویرشناسی موسوم است که از اوایل قرن نوزدهم برای نخستین بار در آثار اندیشمندان فرانسوی شکل گرفت. ادبیات سفرنامه‌ای به فراخور ماهیت آن، می‌تواند یکی از مناسب‌ترین بسترها برای مطالعات از این دست باشد. پژوهش پیش رو، با روش توصیفی-تحلیلی به مطالعه و بررسی سه سفرنامۀ حج معاصر عربی مربوط به سال‌های 1349-1359ق یعنی سفرنامۀ شکیب ارسلان، محمد حسین هیکل و محمد لطفی جمعه پرداخته و به این نتیجه رسیده است که مفهوم «خود»، بیشتر در قالب خودِ مسلمان و خودِ عرب؛ و مفهوم دیگری در قالب دیگری غرب، دیگری ترک، دیگری وهابی، دیگری شیعه و دیگری غیر مسلمان نمود یافته است.

کلیدواژه‌ها