نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 جهاد دانشگاهی

2 هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس

10.30479/lm.2020.12366.2950

چکیده

اصطلاح «مکان سوم» توسط ری اولدنبرگ، جامعه‌شناس شهری نزدیک سالهای 1990 ابداع شد تا مکان‌هائی را تشریح کند که مردم را بدون برنامه‌ریزی، ناگهانی و به طور خلاقانه در جهت ساخت اجتماع دور هم جمع می‌کند. مکان سوم، مکانی عمومی می‌باشد که نه خانه، به عنوان «مکان اول» و نه محل کار، به عنوان «مکان دوم»است.از این رو باغ‌ها، پارک‌ها، قهوه‌-خانه‌ها، کافی‌شاپ‌ها،رستوران‌ها، کتابخانه‌ها، مراکز اجتماعی و هر مؤسسه‌ای که باعث سلامت اجتماعی افراد بشود، به عنوان قلب سرزندگی جامعه و مکان سوم شناخته می‌شود.رمان «خان‌الخلیلی» نجیب محفوظ، دارای دو مکان محوری سوم یعنی قهوه‌خانه و کازینو می‌باشد که هر کدام نقش قابل توجهی در تحول زندگی دو شخصیت اصلی رمان (احمد و رشدی) دارد. این پژوهش بر آن است به شیوه توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر نظریة ری اولدنبرگ دربارة هویت مکان‌های سوم به تحلیل ویژگی‌های هویتی این دو مکان سوم و نیز تقابل هویتی حاصل از آن در رمان مذکور بپردازد. نتایج گویای آن است که قهوه‌خانه و کازینو دارای ویژگی‌های هویتی منحصر بفردی مثل: خنثی بودن، هم‌سطح کنندگی، جدی نبودن، گفتگو، دست‌یابی آسان و مشتری‌های ثابت می‌باشد.

کلیدواژه‌ها