نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

2 عضو هیأت علمی دانشگاه حکیم سبزواری

3 رییس دانشکده الهیات و معارف اسلامی و عضو هیأت علمی گروه فلسفه و حکمت اسلامی

چکیده

امروزه ادبیات و به ویژه ادبیات فمینیستی، تحت تأثیر مکتب فلسفی- ادبی اگزیستانسیالیسم، بر هویت برجسته‌ی زنان تأکید می‌کند. این مکتب، دغدغه‌های انسان را، با تمرکز بر اصل تقدم وجود بر ماهیت تحلیل می‌کند و با نفی هرگونه ماهیت از پیش‌تعیین‌شده‌ای بشر را تنها عامل سازنده‌ی سرنوشت خود معرفی می‌نماید. لیلی بعلبکی از فعالان ادبی جنبش فمینیسم و از برجسته‌ترین داستان‌نویسان اگزیستانسیالیست جهان عرب است. او در سرآغاز جوانی با نگارش رمان «أنا أحیا» به شهرت رسید. وی در اثر خود که بازتابی از ایدئولوژی‌هایش در دفاع از جایگاه زنان است از هویت‌یابی، استقلال‌طلبی و تمرد دختر جوانی سخن گفته که با مشاهده‌ی واقعیت-های خانواده و جامعه، در پی شکستن قیود و اثبات استقلال خویش است و می‌کوشد تا هویت خویش را که ناخواسته گرفتار سنت‌هاست، بازیابد. تحقیق حاضر در صدد است تا با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی مولفه‌های اگزیستانسیالیستی این رمان بپردازد. نتایج تحقیق گویای آن است که لیلی بعلبکی تحت ‌تأثیر فلسفه‌ی اگزیستانسیالیسم و به ویژه افکار ژان پل سارتر و سیمون دوبوار، توانسته از آن در جهت انعکاس مسائل زنان در ابعاد مختلف، بهره گیرد.

کلیدواژه‌ها

کتاب‌های عربی

-                 أمین­حسین، جمیله. (2016م). المرأة فی الروایة اللبنانیة المعاصرة2009-1899 دراسة فی نماذج روائیة نسائیة مختارة؛ الطبعة الأولی، بیروت: دار الفارابی.

-                 بعلبکی، لیلی (2010م). أنا أحیا؛ الطبعة الأولی، بیروت: دار الآداب.

-                 الدادیسی، الکبیر (2017م). أزمة الجنس فی الروایة العربیة بنون النسوة؛ الطبعة الأولی، بیروت: موسسة الرحاب الحدیثة.

-                 الدیدی، عبدالفتاح (1985م). الإتجاهات المعاصرة فی الفلسفة؛ الطبعة الثانیة، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.

-                 سماوی، دجلة؛ أحمد، الصائغ عبدالإله (2015م). النقد الأدبی الأنثوی؛الطبعة الأولی، عمان: مرکز الکتاب الأکادیمی.

-                 صایغ، أنیس (1958م). « أنا أحیا روایة تألیف «لیلی بعلبکی»»، نشریة الاداب، سال ششم، شماره­ی 5، صص 61-59.

-                 مهیدات، نهال (2008م). الآخر فی الروایة النسویة العربیة فی خطاب المرأة و الجسد و الثقافة؛ الطبعة الاولی، إربد: عالم الکتب الحدیث.

-                  وازن، عبده (20 آذرماه 96). «لیلی بعلبکی أسست الروایة النسائیة الحدیثة و إعتزلت»»، .6 آذار 2008.    www.diwanalarab.com.

کتاب‌های فارسی

-       برسلر، چارلز. (1393ش). درآمدی بر نظریه­ها و روش­های نقد ادبی؛ ترجمۀ مصطفی عابدینی­فرد، چاپ سوم، تهران: گلشن.

-      جمال­پور، بهرام. (1371ش). انسان و هستی؛  چاپ اول، تهران: مؤسسۀ نشر هما.

-      سارتر، ژان­پل. (1354ش).آنچه من هستم؛ ترجمۀ مصطفی رحیمی، چاپ اول، تهران: آگاه.

-      ــــــــــــ . (1389ش).هستی و نیستی؛ ترجمۀ عنایت­الله شکیباپور، چاپ اول، تهران: دنیای کتاب.

-      مردوک، آیریس. (1353ش). نقد و بررسی رمان­های ژان­پل­سارتر؛ ترجمۀ محمدحسین عباسپور­تمیجانی، چاپ اول، تهران: مروارید.

-      منصورنژاد، محمد. (1381ش). مسألۀ زن، اسلام و فمینیسم؛ به کوشش حجت‌الله محمدشاهی، چاپ اول، تهران: برگ زیتون.

-      نجفی­عرب، ملاحت. (1394ش).زبان و جنسیت در رمان؛ چاپ اول، تهران: علم و دانش.

-      نوالی، محمود. (1386ش). فلسفه­های اگزیستانس و اگزیستانسیالیسم تطبیقی؛ چاپ سوم، تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.

مقالات فارسی

-                  علیزمانی، امیرعباس. (1386ش). «معنایِ معنای زندگی»؛ نامۀحکمت، سال پنجم، شمارۀ 1، صص59-89.

-                   یزدخواستی، بهجت. (بی­تا). «مروری بر افکار «سیمون دوبوار»»؛ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، صص 1-24.

منابع لاتین

-  Busch, Thomas W. (2014). Self-making and alienation: from bad faith to revolution; in: Steven Churchill, Jack Reynolds (eds.)-Jean-Paul Sartre_ Key Concepts-Routledge.

-  Di-Capua, Yoav. (2018). No Exit: Arab Existentialism; Jean-Paul Sartre, and Decolonization, Chicago: University of Chicago Press.

-  Sartre, Jean-Paul .(1989). No Exit and Three Other Plays, I. Abel (trans,), New York: Vintage International.

-  Sartre, Jean-Paul. (1993). Being and Nothingness, Hazel E. Barnes (trans.); Washington: Square Press.

-  Sartre, Jean-Paul. (2007). Existentialism is a Humanism; Carol Macomber (trans.), New Haven & London: Yale University.