نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 پژوهشگاه علوم انسانی

چکیده

در دوره معاصر و با پیدایش شعر نو و یا شعر سپید، بسیاری از شاعران معاصر توجه به آرایه‌های ادبی و به کارگیری عبارت‌های پیچیده و موزون را تا حدی کنار گذاشته‌ و با هدف تاثیرگذاری قصیده و ارائة نقد اجتماعی و سیاسی با زبانی ساده، اشعاری را آفریده اند که سرشار از تصاویر درهم تنیده و دارای وحدت موضوعی است. این رویکرد در ادبیات معاصر به «النزعة التصویریة» یا تصویرگرایی موسوم شده است. تصویرگرایی به مفهوم گرایش شاعر به کاربست تصویرهای دارای بُعد مکانی، زمانی، حرکت، رنگ، صدا و موسیقی و ... است. سعدی یوسف از شاعران معاصر عراق است که اشعارش از جهت تصویرگرایی غنی و پربار است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر دیدگاه عز‌الدین اسماعیل به بررسی و تحلیل چهار قصیده از این شاعر از حیث تصویرگرایی پرداخته و به این نتیجه رسیده است که وی در آفرینش تصاویر شعری خود از تمام عناصر تصویرپردازی استفاده نموده و قصیدة خود را همانند یک سکانس نمایشی جلوه می‌دهد، در واقع وی تصویرگرایی را وسیله‌ای برای انعکاس نیازها و خواسته‌های جامعة عراق و جهان عرب قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

کتاب‌های عربی

- إسماعیل، عزّالدّین. (1966م). الشعرالعربی المعاصر (قضایاه وظواهره الفنیة والمعنویة)؛ الطبعة الثالثة، بیروت: دارالفکر العربی.

- ـــــــــــــــــ . (2013م). الأدب وفنونه؛ الطبعة التاسعة، القاهرة: دارالفکر العربی.

- امتنان، عثمان الصمادی.(2001م). شعر سعدی  یوسف (دراسةتحلیلیه)؛ الطبعة الأولی، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.

- جحا، میشال خلیل. (1999م). الشعر العربی الحدیث من أحمد شوقی إلی محمود درویش؛ الطبعة الأولی، بیروت: دار العودة.

- الجرجانی، عبد‌القاهر.(1954م). أسرار البلاغه؛إستانبول: مطبعة وزارة المعارف.

- الصائغ، یوسف.(2006م). الشعر الحر فی العراق منذ نشأته حتی عام 1958م- دراسة نقدیة؛ دمشق: اتحاد الکتاب العرب.

- صالح، بشری موسی. (1994). الصورة الشعریة فی النقد العربی الحدیث؛ الطبعة الأولی، بیروت: المرکز الثقافی العربی.

- المحسن، فاطمه. (2000م). سعدی یوسف النبرة الخافتة فی الشعر العربی الحدیث؛ دمشق: دار المدی.

- یوسف، سعدی. (2014م). الأعمال الشعریة؛ الطبعة الأولی، بیروت- بغداد: منشورات الجمل.

       کتاب‌های فارسی

-       داد، سیما. (1385ش). فرهنگ اصطلاحات ادبی؛ تهـران: مروارید.

-       شفیعی کدکنی، محمدرضا.(1368ش). موسیقی شعر؛ تهران: آگاه.

        پایان‌نامۀ فارسی

-       نعمتی قزوینی، معصومه. (1385ش). نقد اجتماعی شعر معاصر عراق؛ پایان‌نامه دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس.