کارکرد تکنیک‌های سینمایی در شعر فاطمه ناعوت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی و مدیر گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه گیلان

2 گروه زبان و ادبیات عربی- دانشگاه گیلان

چکیده

شعر معاصر، برای برقراری ارتباطی مؤثرتر با مخاطب و به منظور تقویت زمینه‌های انتقال بهتر معنا می‌کوشد از امکانات موجود در هنرهای جدید، بهره‌برداری کند. از جمله این امکانات، دستاوردها و امکانات هنر سینماست که به طور خاص در شعر فاطمه ناعوت مصری (1952- ) مورد توجه است. او بر آن است تا با بهره‌گیری از زبان تصویر و با توجه به اقبال مخاطبان امروزی به هنر سینما از تکنیک‌های موفق به کار گرفته شده در این عرصه سود برد؛ لذا ضمن حفظ اصالت زبان شعر، شیوه‌های روایت سینمایی را انتخاب کرده و علاوه بر آن از تکنیک‌هایی چون؛ میزانسن، دکوپاژ، تدوین و... استفاده می‌کند. این نوشته کوشیده است تا از این زاویه به شعر ناعوت نگریسته، موارد و کیفیت به‌کارگیری از این دستاوردها را به روش توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد شعر ناعوت در اثر به‌ کارگیری امکانات موجود، ضمن توسعه و تنوع دایره حضور خود، در ایجاد رابطه‌ای مناسب‌تر با مخاطب نیز توفیق یافته است.

کلیدواژه‌ها


منابع

کتاب‌های عربی

- عشری زاید، علی. (2008م). عن بناء القصیدة العربیة الحدیثة؛ الطبعة الخامسة، القاهرة: مکتبة الآداب.

- ناعوت، فاطمة. (2002م). نقرة إصبع؛ الطبعة الأولی، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب

- ـــــــــــ. (2003م). علی بعد سنتیمتر واحد من الأرض؛ الطبعة الثانیة، القاهرة: دار کاف نون للنشر.

- ـــــــــــ. (2004م). فوق کفِّ إمرأة؛ الطبعة الأولی، الطبعة الأولی، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.

- ـــــــــــ. (2007م). هیکَلُ الزَهر؛ الطبعة الأولی، بیروت: دارالنهضة العربیة.

- ـــــــــــ. (2009م). إسمی لیسَ صَعباً؛ الطبعة الأولی، القاهرة: الدار للنشر و التوزیع.

- ـــــــــــ. (2012م). صانِعُ الفَرَح؛ الطبعة الأولی، القاهرة: دار میریت.

- ـــــــــــ. (2016م). الأوغاد لایَسمعون الموسیقی؛ الطبعة الأولی، القاهرة: دار العین للنشر.

مقالات عربی

- الزیباری، عبدالکریم. (2009م). «سیمیائیة التناص فی شعر فاطمه ناعوت»، موقع: منبر حر للثقافة و الفکر و الأدب:

-العذاری، ثائر. (2007م). «فانتازیا الحقیقیة فی شعر فاطمة ناعوت»؛ موقع: مؤسسة النور للثقافة والاعلام،19/08/2007.

- القمری، بشیر. (2001م). «السینما والشعر: مقاربة نظریة عامة»؛ مجلة فکر و نقد، العدد 41، صص41-50

- محمد الصغیر، احمد. (2015م). «الصورة الشعریة: الدرامیة فی قصیدة الحداثة العربیة»؛ مجلة جیل الدراسات الأدبیة والفکریة، العدد 4، لبنان: مرکز جیل البحث العلمی، صص1-22.

کتاب‌های فارسی

- افصحی، علی. (1383ش). فرهنگ اصطلاحات سینمایی؛ چاپ اول، تهران: کتاب همراه.

- بازن، آندره. (1386ش). سینما چیست؟؛ ترجمة محمد شهبا، چاپ سوم، تهران: هرمس.

- بوردول، دیوید و تامسون، کریستین. (1377ش). هنر سینما؛ ترجمة فتّاح محمدی، چاپ اول، تهران: نشر مرکز.

- پازولینی، پیر پائولو. (1385ش). ساخت گرایی- نشانه شناسی سینما؛ ترجمة علاءالدین طباطبایی، چاپ دوم، تهران: هرمس.

- جان مارنر، ترنس سنت. (1365ش). تکنیک کارگردانی سینما؛ ترجمة اکبر گلرنگ، چاپ دوم، تهران: نشر شانه.

- دوائی، پرویز. (1369ش). فرهنگ واژه‌های سینمایی؛ چاپ سوم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

- دی کاتز، استیون. (1389ش). نما به نما؛ ترجمة محمد گذرآبادی، چاپ چهارم، تهران: بنیاد سینمایی فارابی.

- رحیمیان، مهدی. (1389ش). سینما: معماری در حرکت؛ چاپ دوم، تهران: سروش.

- فیلیپس، ویلیام. (1386ش). مبانی سینما؛ ترجمة رحیم قاسمیان، چاپ اول، تهران: ساقی.

- لاوسن، جان هاوارد. (1362ش). سیر تحوّلی سینما؛ ترجمة محسن یلفانی، چاپ اول، تهران: آگاه.

- لوتمن، یوری. (1370ش). نشانه شناسی و زیباشناسی سینما؛ ترجمة مسعود اوحدی، چاپ اول، تهران: سروش.

- متنز، کریستین. (1385ش). ساخت گرایی- نشانه شناسی سینما؛ ترجمة علاءالدین طباطبایی، چاپ دوم، تهران: هرمس.

- مکوئیلان، مارتین. (1388ش). گزیده مقالات روایت؛ ترجمة فتاح محمدی، تهران: مینوی خرد.

- میتری، ژان. (1388ش). روان شناسی و زیباشناسی سینما؛ ترجمة شاپور عظیمی، چاپ اول، تهران: سورة مهر.