نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه زابل

2 ، کارشناسی ارشد رشتۀ زبان و ادبیات عربی دانشگاه زابل

چکیده

تحلیل فراگفتمان نوعی تحلیل زبانشناسی است ‌که خواننده را به فراسوی متن می‌کشاند و بین خواننده و نویسنده ارتباطی مشارکت‌آمیز ایجاد می‌کند. در همین زمینه کِن هایلند با ارائۀ الگوی نظری فراگفتمان، دامنۀ وسیعی را در شناخت بهتر ارتباط مشارکتی بین نوع نگرش خواننده و نویسندۀ متن بیان کرده است. در چارچوب نظری وی، نویسنده از ابزارهای مختلف فراگفتمانی نظیر نگرش‌نماهای مثبت و منفی (صفاتی نظیر شیوا و ضعیف)، تردیدنماها (کلماتی مانند شاید) و یقین‌نماها (قیدهایی مانند حتما) برای بیان ارزش‌های یک پدیده، میزان تردید و قطعیت در خصوص یک گذاره استفاده کرده است. بررسی کتاب‌های نقدی براساس این الگو، معیاری برای تبیین شیوۀ نگرش ناقدان است. پژوهش حاضر در صدد است با روش توصیفی-تحلیلی و بر مبنای الگوی فراگفتمانی هایلند به بررسی مقوله‌های زبانی- بلاغی کتاب «فی الأدب العباسی، الرؤیة والفنّ» اثر عزالدین اسماعیل بپردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از درصد بالای مقوله‌های زبانی در کتاب به ترتیب زیر دارد ؛ استنادها 451 و گذاره‌ها 335، ابهام‌زداها 324، خوداظهاره جمع 269 و راهنمایی خواننده در متن 246 مورد. این ارزیابی زبانی بر این امر دلالت دارد که نویسنده متن را به مثابه کنشی اجتماعی می داند و سعی در مشارکت دادن خواننده را دارد.

کلیدواژه‌ها

منابع

مقالات فارسی

-      پهلوان‌نژاد، محمدرضا و بتول علی‌نژاد. (1391ش). «بلاغت مقابله‌ای و بررسی فراگفتمان در انشاهای توصیفی فارسی‌زبانان و فارسی‌آموزان عرب»؛ پژوهش‌نامۀ آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان؛ س1، ش1، صص80 ـ100.

-      درودی، فریبرز، (1393ش)، «درآمدی بر انواع نقد و کارکردهای آن»؛ فصلنامۀ نقد کتاب، س1، ش3ـ4، صص221ـ234.

-      عبدی، رضا، شهرزاد محمدی، (1392ش)، «تأثیر وجود شاخص‌های فراگفتمانی بر درک مطلب خواندن انگلیسی»؛ مجلۀ روانشناسی مدرسه، س2، ش2، صص93ـ106.

-      قلی‌فامیان، علیرضا، مریم کارگر، (1392ش)، «تحلیل مقالات نقد کتاب‌های زبانشناسی ایران براساس الگوی فراگفتمان هایلند»؛ پژوهش‌های زبان‌شناسی، س5، ش2، صص37ـ52.

-      کتاب‌های عربی

-         اصفهانی، أبوالفرج. (1994م). الأغانی؛ ج 14، ط1، بیروت: مکتب تحقیق دار احیاء التراث العربی.

-         إسماعیل، عزّالدّین. (1972م). روح العصر؛ ط 4، بیروت: دارالرائد العربی.

-         ..................... . (1974م). الأسس الجمالیة فی النقد العربی: عرض و تفسیر و مقارنة؛ط 3، القاهرة: دارالفکر العربی.

-         ...................... . (1985م). الشعر فی إطار العصر الثوری؛ ط 2، القاهرة: دارالحداثة.

-         ...................... . (2009م). فی الأدب العباسی، الرؤیة و الفنّ؛ ط1، بیروت: دارالنهضة.

-         بسطان، هالة أبایزید. (2014م). «البحث عن المنهج العربی فی اللأدب النقد»؛ مجلة العلوم الإنسانیة، کلیة الآداب - جامعة أم درمان الأهلیة، صص55-63.

-         خیراتی، فاطمة، رضا ناظمیان، مجید صالح بک. (1423ه.ق). «عزّالدّین إسماعیل و منهجه النقدی مع ترجمة مائتی صفحة من کتاب الشعر العربی المعاصر»؛ درجة الماجستیر فی اللغة العربیة و آدابها، جامعة العلامة الطباطبائی، صص ۱-268.

-         الدوسری، ولیدبن‌عبدالله. (1428ه.ق). «القضایا النقدیة عند عزّالدّین إسماعیل»؛ درجة الماجستیر فی اللغة العربیة و آدابها بکلیة الآداب، جامعة الملک مسعود، صص ۱-۲۴۰.

-         عبدالصایل، عارف. (2012م). «الأصالة و الحداثة عند الناقد عزّالدّین إسماعیل»؛ مجلة جامعة الأنبار- کلیة الآداب، العدد الثامن، السنة الثالثة، صص114-130.

-         محمدیة، أحمد سعید. (2009م). ثلاثة نقاد...ثلاثة شعراء؛ ط1، دارالعودة؛ بیروت.

-         ملا، خدیجة، خلیل بروینی، کبرى روشنفکر؛ (1391ه.ش). «عزّالدّین إسماعیل ناقداً أدبیاً». شهادة الماجستیر فی اللغة العربیة و آدابها؛ جامعة تربیت مدرس، صص 1-270.

- منابع انگلیسی

- Hyland, K. (2000). Disciplinary discourses: social interactions in academic writing; London. Longman.

- .................. (2004). Disciplines and discourse: social interactions in the construction of knowlage; parlour press.

- .................. (2004). “Disciplinary interactions: metadiscourse in l2 postgraduate writing”; Journal of second language writing,13,  p133-151.

- .................. (2005). Metadiscourse: Exploring interaction in writing; London: Continuum.

- .................. (2011). “Academic discourse: In K Hyland & b. Paltridge (EDs)”; Companion to discourse analysis, Continuum press, London, p 171-184.  

- Schiffrin, D. (1980). “Metatalk: organizational and the evaluative brackets in discourse”; Sociological Ingairy: language and social interaction, 50, p199-236.

- Vande, Kopple. W.J. (1985). Some exploratory discourse on metadiscourse; College composition and communication, 36, p82-93.

- ................................ (2012). The important of studying metadiscourse; Applied reaserch in English 1 (2), p37-44.