أضواءٌ تحلیلیّة علی ملامح المدیح النبویّ الشریف لَدی أبی‌الهدی الصیّادی (دراسة فی إطار الخصائص الفنیّة والمضمونیّة فی شعره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه ایلام

چکیده

شخصیت بی­نظیر و صفات والاو روحانی حضرت رسول­(ص) همواره در طول تاریخ سبب روی­ آوری شاعران به مدایح نبوی گردیده است، و به این دلیل تاریخ ادبیات عرب سرشار از نمونه­های ارزشمند پیرامون شخصیت عظیم الشان پیامبراسلام است. در میان دوره­ های مختلف تاریخ، مدایح نبوی در دوره انحطاط برخلاف افول شعرسرایی این دوره به اوج شکوفایی رسیده و با پیشگامی شاعرانی همچون بوصیری، ابن نباته وصفی­الدین حلی به صورت یک فن مستقل درآمد. ابوالهدی الصیادی یکی از شاعران این دوره­ است که مدایح نبوی جایگاه ویژه­ای در اشعار وی یافته و جای­جای دیوانش مزین به نام رسول اکرم و ذکر فضایل و مناقب ایشان است. در این مقاله با روش توصیفی­- تحلیلی به بررسی مدایح نبوی دراشعارصیادی پرداخته شده است، که شفاعت وتوسل، ذکر فضایل و مناقب، برتری پیامبر برانبیاء، معجزات و کرامات و مدح صحابه و خاندان رسول از محورهایی است که در اشعار شاعر نمود یافته است.
 
 

کلیدواژه‌ها


المصادر والمراجع

الف: کتب

القرآن کریم

نهج البلاغة

-         ابن­عربی، محمد بن علی. (لا تا). الفتوحات المکیّة، تحقیق: عثمان إسماعیل یحیی، القاهرة:الهیئة المصریة العامة للکتاب.

-         ابن­نباتة المصری. (1323ق). الدیوان، مصر: مطبعة التمدن.

-         بدیع یعقوب، إمیل. (1411). المعجم المفصّل فی علم العروض والقافیة وفنون الشعر، بیروت: دارالکتب العلمیّة، الطبعة الأولی.

-         بشر، کمال. (2000). علم الأصوات، القاهرة: دار غریب للطباعة والنشر والتوزیع.

-         البوصیری، محمد بن سعید. (2007). دیوان البوصیری، بیروت: دارالمعرفة.

-         پاینده، أبوالقاسم. (1382ش). ترجمة نهج الفصاحة، طهران: منشورات علمی.      

-         الحلی، صفی­الدین. (2005). دیوان صفی­­الدین الحلی، بیروت: دار صادر.

-         رکابی، جودت. (1983). الأدب العربی من الانحدار إلی الازدهار، دمشق: دارالفکر.

-         ری شهری، محمّد. (1375ش). میزان الحکمة، تحقیق دارالحدیث، قم المقدّسة: الطبعة الأولی.

-         سالم، محمد. (1996). المدایح النبویه حتی نهایة العصرالمملوکی، بیروت: دار الفکرالمعاصر.

-         شیخ أمین، بکری. (لا تا). مطالعات فی الشعر المملوکی والعثمانی، بیروت: دار العلم للملایین.

-         الصیادی، أبوالهدی. (2000). ضوء الشمس فی قوله صلی الله علیه وآله وسلم بنی الأسلام علی خمس، دمشق: دار الثمر.

-         الطباطبایی، العلامة مجمّد حسین. (1378ش). انسان از آغاز تا انجام، قم: منشورات بوستان کتاب. 

-         مبارک، زکی. (1997). المدایح النبویة، دمشق: مکتبة الشرق الجدید، الطبعة الثانیة.

-         -------  (1936). التصوف الإسلامی، مصر: مطبعة الرسالة.

-         المجلسی، محمّد باقر. (1403). بحار الأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

-         النبهانی، یوسف. (1320). المجموعه النبهانیه فی المدایح النبویه، بیروت: دارالفکر.

ب: مقالات

-      أبومِنّة، بطرس. (1989). «السلطان عبد الحمید العثمانی و أبوالهدی الصیادی»، مجلة الإجتهاد، الصادرة عن اتحاد الکتّاب العرب بدمشق، العدد5.

-      أختری، طاهره. (1385). «سیمای پیامبر در شعرشوقی»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، دوره57، شماره177، صص37-56.

-      دزفولی، محمد؛ صیادانی، علی. (1390). «تطور محتوایی مدایح نبوی»، مجله ادب عربی، تهران، دوره 3، شماره2، پاییز و زمستان، صص 99_118.

-      طهماسبی، عدنان؛ اسماعیل زاده، حسن. (1388). «مقایسه­ی مدایح نبوی دوره­ی معاصر با دوره­ی انحطاط»، مجله ادب عربی، تهران، دوره1، شماره2، پاییز و زمستان، صص31-51.