بررسی تطبیقی رمانتیسم در اشعار نادر نادرپور و ابوالقاسم شابّی

نوع مقاله: طرح پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

2 کارشناس ارشد ادبیات تطبیقی

چکیده

در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم، نوعی نیاز معنوی ، فردی و اجتماعی دست به دست هم دادند و مکتب رمانتیسم را به وجود آوردند. اساس این نهضت ادبی، بر تخیّل فردی و خلاقیّت براساس تخیّل بود و در واقع عکس العملی بود در برابر مکتب کلاسیسم که با زبانی کلیشه‌ای می‌خواست اخلاقی محدود را تعلیم دهد. گرچه پیدایش مکتب رمانتیسم در ادبیات فارسی و عربی زمینه های مشترک زیادی ندارد. ولی همگونی های زیادی میان پیروان این مکتب ادبی در فارسی و عربی به چشم می خورد. از میان ویژگی هایی که برای شعر رمانتیک برشمرده اند، گمنامی و تنهایی، پناه بردن به خاطرات گذشته ، سفر اندیشه های عصیانگرانه علیه معشوق و اعتراض به ناهنجاریهای جامعه و طبیعت و تداعی در شعر نادرپور وضوح بیشتری دارد؛ و در شعر شابّی ، شور و نشاط و عشق به زندگی ، مشارکت با وجدان جمعی ، نگرانی از سرنوشت مردم، امید به آینده روشن و خوش بینی، بیشتر جلوه گری می کند.
در این جستار، با روش کتابخانه‌ای و سندکاوی، ضمن نگاهی کوتاه به مکتب رمانتیسم در ادب عربی و فارسی، سعی شده تا که اشعار رمانتیک دو شاعر معاصر عرب و ایرانی، ابوالقاسم شابی(1909-1934م) و نادر نادرپور، (1307-1374ش )که هر یک به نوعی نماینده‌ی مکتب رمانتیسم در دوره‌ی خود بوده اند، بررسی شود.

کلیدواژه‌ها


الف- کتابهای فارسی

1-    تسلیمی، علی.(1383ش). «گزاره­هایی در ادبیات معاصر ایران (شعر)»، تهران: اختران.

2-        جعفری، مسعود.(1377 ش).«سیر رمانتیسم در اروپا»، تهران: مرکز.

3-           ده بزرگی، غلامحسین.(1387ش).«تاریخ تحلیلی شعر نو»، ج 4، تهران: نشر مرکز، چاپ چهارم.

4-           زرقانی، سید مهدی.(1383 ش).« چشم انداز شعر معاصر ایران»، تهران: ثالث.

5-           زرین کوب، حمید. (1385ش). «چشم انداز شعر نو»،تهران: توس.

6-           سلحشور، یزدان.(1380ش). «در آینه نقد و بررسی شعر نادر نادرپور»، تهران: مروارید.

7-           سید حسینی، رضا. (1381ش).«مکتب های ادبی»، تهران: نگاه.

8-           شفیعی کدکنی، محمّدرضا.( 1380ش).« شعر معاصر عرب»، تهران: سخن.

9-             ــــــ ، ــــــــــ .(1380ش) ،« ادوار شعر فارسی»، تهران: سخن.

10-       شمس لنگرودی، محمّدتقی لاهیجی.( 1370ش)،« تاریخ تحلیلی شعر نو»،  ج2، تهران: مرکز.

11-       شمس لنگرودی، محمّدتقی لاهیجی.( 1377ش)،« تاریخ تحلیلی شعر نو»،  ج4، تهران: مرکز.

12-        صبور، داریوش.(1377ش).«فرهنگ شاعران و نویسندگان معاصر سخن»، تحت نظر : حسن انوری، تهران: سخن، چاپ: اول.

 

 

13-       کلیاشتورینا، ورا . ب .(1356ش)، «شعر نو در ایران، همایون­تاج طباطبایی»، تهران: نگاه.

14-       عیدگاه طرقبه­ای، وحید.(1388ش). «کهن دیارا (نقد و تحلیل اشعار نادر نادرپور)»، تهران: سخن.

15-       نادرپور، نادر. (1337ش). «شعر انگور»، تهران: مروارید.

16-       ـــــــــ، ــــــ . (1339ش). «سرمه­ی خورشید»، تهران: مروارید.

17-       ـــــــــ، ــــــ . (1356ش).«الف، گیاه و سنگ نه، آتش»، تهران: مروارید.

18-       ـــــــــ، ــــــ . (1356ش). «ب، از آسمان تا ریسمان»، تهران: مروارید.

19-       ــــــــ، ــــــ . (1356 ش).«ج، شام بازپسین»، تهران: مروارید.

20-       ــــــــ، ــــــ . (1382ش)، «مجموعه اشعار»، تهران: نگاه، چاپ دوّم.

ب ­-  کتابهای عربی

21-        ابن عاشور، محمد الفاضل.(1956م). «رائد الشعر الحدیث»، القاهرة: دارالمعارف، ط1.

22-       الأبیاری، فتحی.(بی تا). «اٌدباﺆنا و الحبّ »، قاهرة: دارالمعارف،ط 1.

23-       اسماعیل، عزّالدین. (2006م). «الاعمال الشعریة الکاملة فی دیوان الشابی»، بیروت: دارالعوده.

24-       الاصفر، عبدالرزاق.(2001م).«المذاهب الادبیة»، دمشق :منشورات إتّحادالکتاب العرب.

25-       الایوبی، یاسین.(1984م). «مذاهب الادب؛ معالم و انعکاسات»، بیروت: دارالعلم للملایین، ط2.

26-       ترحینی، فایز.(1995م). «الادب، انواع و مذاهب»، بیروت: دارالنخیل، ط 1.

27-       الجیده، عبدالحمید.(1980م). «الاتجاهات الجدیده فی الشعر العربی المعاصر»، بیروت: موسسه نوفل، ط1.

28-       الجیّوسی، سلمی الخضراء. (2007م).« الإتّجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث»، ترجمه: عبدالواحد لؤلؤه، بیروت: دراسات الوحدة العربیة.

29-       الحاوی، ابراهیم ، (1984م). « حرکة النقد الحدیث و المعاصر فی الشعر العربی»، بیروت: موسسة الرسالة،ط 1.

30-       الحاوی ایلیاء. (1998م).« الرومنسیة فی الشعر العربی و الغربی»، بیروت: دارالثقافة، ط 3.

31-       الخفاجی،عبدالمنعم.(1956م).«الشعراءالمعاصرین»،قاهرة:المطبعةالمنیری، ط1.

32-       ____،_____ .(1953م). «رائد الشعر الحدیث»، القاهرة:دارالمعارف، ط1.

33-       درویش، حسن. (1991 م). «النقد الادبی الحدیث، »، قاهره: مکتبةالنهضة المصریة،الطبعة الثانیة.

34-       الساعدی، حاتم. (1379ش). «إتّجاهات الشعر العربی الحدیث»، قم:ستاره.

35-       الدسوقی، عمر.(1967م).«فی الادب الحدیث»، ج 2و1، القاهرة: دارالفکر العربی، ط1.

36-            زغلول سلام، محمد.(1981م).«النقد الادبی الحدیث»، اسکندریه:دارمنشأة، ط1.

37-       الشابی، ابوالقاسم. (2008م).« الأغانی»، تحقیق: صلاح الدّین الهواری، بیروت: دار و مکتبة الهلال.

38-       الشابی، ابوالقاسم.(1993م).«دیوان و رسائله»، تحقیق: مجید طراد،بیروت: دار الکتاب العربی.

39-       شکری، غالی.(1984م). «معانی التّجاوز فی الشعر الشابی»، تونس: الدار التونسیّه.

40-       شراره، عبدالطلیف. (1984م). «معارک ادبیة؛ قدیمةو معاصرة»، بیروت: دارالعلم للملایین، ط1.

41-       شکیب انصاری، محمود. (1376ش). «تطوّر الأدب العربی المعاصر»، اهواز: دانشگاه شهید چمران، ط1.

42-       ضیف، شوقی. (1996م).« دراسات فی الشعر العربی المعاصر »، قاهرة: دارالمعارف، الطبعة السابعة.

43-       الفاخوری،حنّا.(1996م). «تاریخ الادب فی المغرب العربی»، بیروت: دارالجیل، ط1.

44-       غنیمی، هلال محمد.(1973م).«النقد الادبی الحدیث»، بیروت: دارالثقافة، ط 3.

45-       __، _______ .( بی تا).« الرومنتیکیة»، القاهرة: نهضة مصرللطباعة و النشر و التوزیع، لاطا.

46-       قبش ، احمد.(1980م).«تاریخ الشعرالعربی الحدیث»، دمشق: موسسة النوری.ط1.

47-       مندور، محمد. (بی تا).« فی الادب و النقد»، قاهرة:نهضة مصرللطباعة.

48-        النقاش، رجاء. (1962م). « ابوالقاسم الشابّی؛ شاعر الحّب و الثورة»، القاهرة: المطبعة المصریة، ط1.

49-       ودیع، امین دیب. (1995م).« الشعر العربی فی المهجرالامریکی»، بیروت: دارالریحانی،ط1.